پاڪستان ۾ سائبر ھراساني ۽ سائبر بيھودگي جي پھرين ڪھاڻي ڪنھن ٻئي نه پر اسان جي ٽنڊوالهيار ڄائي دوست اشفاق لغاري لکي آھي. نفرت ڪي دريافت نالي آيل ھي ڪتاب ھڪ سائبر ڪرائم ڪيس جي ڪھاڻي آھي. ھن ڪتاب کي پڙھندي مونکي پھريون احساس اھو ٿيو ته اڄوڪي دنيا ۾ اسان ھڪٻئي کي ويجھو ۽ ھڪٻئي سان گڏ ھوندي به ھڪٻئي جي حال کان ڪيترا پري ۽ بيخبر آھيون. نفرت ڪي دريافت پڙھندي مونکي پاڻ تي ڏک ٿيو تہ آئون ڏکي ويل دوران دوست جو حال محرم نه ٿيس، محسوس نه ڪري سگھيس. اشفاق انھن ٻن ٽن دوستن مان آھي جن سان گھڻي ۾ گھڻو وقت گذري ٿو. انھي جي تڪليف جو سيڪ مونکي نه آيو. اسڪرين جي مصروف دنيا ۾ ڪير ڪنھن جي خوشي غمي ۾ ڪيترو شريڪ آھي، اھو پردو به چاڪ ٿي ويو.
ھي ڪتاب جتي سائبر ورلڊ جي ڪرمنلز جي حرڪتن تان پردو کڻي ٿو، اتي ملڪي عدل ۽ تفتيشي ادارن جي نظام جو چھرو به چٽو ڪري ڏيکاري ٿو. ناليواري صحافي ۽ براڊ ڪاسٽر وسعت الله خان ھن ڪتاب کي اسان جي معاشري جو زنگ آلود آئينو قرار ڏنو آھي. اھڙو آئينو جنھن ۾ ڏسي رڳو شرمائجي. ڪنڌ کڻي ھلي نه سگھجي. مطيع الله جان ھن ڪتاب ۾ ملزم جو ساٿ ڏيندڙن ۽ ملزم جي ھمت افزائي ڪندڙن کي تاريخ جي ھال آف شيم ۾ بيھارڻ جي تجويز ڏني آھي. جڏھن ته حسن مجتبيٰ ھن ڪھاڻي کي نفرت جي ديوار ڊاهڻ جي ڪھاڻي سڏيو آھي. عرفانه ملاح ڪتاب کي عورت جي دل ۽ نگاھ سان ڏٺو آھي. عرفانه موجب مرد روئي ٿو، مرد کي به تڪليف ٿئي ٿي، پوءِ مرد جي تڪليف جو اظھار سامھون ڇو نه اچڻ گھرجي! ھي ڪتاب ھڪڙي فيمنسٽ دل واري جو لکيل آھي.
اسلام آباد، لاھور ۽ ڪراچي جي ادبي، صحافتي ۽ تعليمي حلقن اندر ڪتاب جي وڏي ھاڪ آھي. ناصر عباس نير، ڊاڪٽر خادم حسين ۽ فرحت الله بابر جھڙن ماڻھن ڪتاب کي ساراھيو آھي. ڊاڪٽر خادم حسين دل سان تعريف ڪندي چيو آھي ھي ڪتاب قرت العين حيدر ۽ سعادت حسن منٽو جي نثر جي آس پاس جھڙو محسوس ٿئي ٿو. جيڪو ھن ڪتاب کي پڙھڻ شروع ڪندو اھو اڌ ۾ ڇڏي نه سگھندو.
ھن ڪتاب ۾ اشفاق لغاري جي ذات جون جھلڪيون به محسوس ٿين ٿيون. ھڪڙو ماڻھو ڪيترو مضبوط آھي، دٻاءُ ۽ خطرن ۾ ڪيئن سينو سپر ڪري بيٺو آھي، گڏ گھمندي، کائيندي پيئندي سفر ڪندي اشفاق کي مون ايترو محسوس نه ڪيو، جيترو ھن کي سندس لکيل ڪتاب “نفرت ڪي دريافت” پڙھندي محسوس ڪيو آھي. ھي رڳو ڪتاب جي ليکڪ جي ڪھاڻي ناھي، ھن ڪتاب اندر سائبر ڪرمنلز ھٿان زخمي ٿيل ٻين روحن جون به ڪھاڻيون آھن.
پاڪستان ۾ وڪيل ڪيئن ٿا وڪالت ڪن، عدالتون ڪيئن ٿيون ھلن، اعليٰ تعليمي ادارن اندر انتظامي سياست کان وٺي ايف آئي اي سائبر ڪرائيم جي آفيسرن جي ڪار گذارين جون خبرون به موجود آھن. اڄوڪي ھن ڊجيٽل دنيا ۾ رھندي ھر فرد کي ھي ڪتاب نظر مان ڪڍڻ گھرجي. ننڍڙي اسڪرين ۾ اکيون لڪائي، ديوار جي ھن پار ڪير ڇا پيو ڪري، انھيءَ دنيا جو حال جيڪڏھن ڪنھن کي معلوم ڪرڻو آھي ته 150 صفحا پڙھي نفرت کي دريافت ڪري ڏسي. فڪشن ھائوس لاھور پاران شايع ڪيل ھن ڪتاب تي ڪراچي يونيورسٽي جي ڪرمنالاجي شعبي پاران پڻ سيشن رٿيل آھي. ھن ڪتاب تي وڌيڪ بحث جاري رھڻو آھي.