سنڌ ۾ پوليو ويڪسين خلاف مزاحمت جا واقعا ھر پوليو مھم دوران رپورٽ ٿيندا رھيا آھن. ماڻھو پنھنجن مقامي مسئلن جي حل کي پوليو ويڪسين سان مشروط ڪري انتھائي خطرناڪ واٽ تي پيا ھلن. پوليو جي خاتمي واري مھم جي پھرئين ڏينھن تي ٽنڊي الهيار ضلعي مان پوليو ويڪسين جي مزاحمت ۽ پوليو ورڪرن تي حملي جا ٻه ڪيس رپورٽ ٿيا آهن. خبرن موجب، چمبڙ ڀرسان ڳوٺ ۾ خواتين پوليو ورڪرز تي حملو ڪري کين زخمي ڪيو ويو، حملي ۾ ھڪ پوليو ورڪر بيھوش ٿي وئي. پوليو ورڪرز کي پنجن ڪلاڪن تائين يرغمال بنائڻ جون به خبرون آھن. ٻيو واقعو عثمان شاهه جي ھڙيء لڳ ڳوٺ الھورايو ميرجت مان رپورٽ ٿيو آھي، جتي ڳوٺاڻن واٽر سپلاءِ اسڪيم بند ھجڻ خلاف احتجاج ڪندي پنھنجن ٻارڙن کي پوليو جا ڦڙا پيارڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو.
سنڌ ۾ پوليو ويڪسين خلاف وڌندڙ مزاحمت هڪ انتهائي ڳڻتي جوڳي صورتحال اختيار ڪري چڪي آهي، جيڪا نه رڳو صحت عامه لاءِ خطرو آهي پر مستقبل جي نسلن لاءِ به وڏو نقصان ثابت ٿي سگهي ٿي. مختلف علائقن مان اهڙيون رپورٽون سامهون اچي رهيون آهن ته ڪيترائي والدين پنهنجي ٻارن کي پوليو جا ڦڙا پيارڻ کان انڪار ڪري رهيا آهن. ان سان گڏوگڏ پوليو ورڪرز تي تشدد جا واقعا پڻ وڌي رهيا آهن، جيڪي هڪ خطرناڪ سماجي رجحان جي نشاندهي ڪن ٿا.پوليو هڪ اهڙو موذي مرض آهي جيڪو ٻارڙن کي هميشه لاءِ معذور بڻائي سگهي ٿو. دنيا پوليو کان پاڪ ٿي چڪي آهي. پاڪستان ۽ افغانستان ٻه اھڙا ملڪ آھن، جتان پوليو جي پاڙ پٽجي نه سگھي آهي. جتي اڃا تائين پوليو جا ڪيس سامهون اچن ٿا. ان جو وڏو سبب ويڪسين بابت غلط فهميون، افواهون ۽ جاڳرتا جي کوٽ آهي. ڪيترن ئي ماڻهن ۾ اهو تاثر عام آهي ته ويڪسين نقصانڪار آهي يا ان جا ڪي خفيه مقصد آهن، جيڪي انومان حقيقت کان بلڪل پري آهن.سنڌ جي ڳوٺاڻن علائقن ۾ هڪ ٻيو خطرناڪ رجحان به ڏسڻ ۾ اچي رهيو آهي، جتي ماڻهو پوليو ويڪسين کي پنهنجن مقامي مسئلن سان مشروط ڪري رهيا آهن. مثال طور، ڪجهه ماڻهو چون ٿا ته جيڪڏهن سندن علائقي ۾ پاڻي، روڊ يا بجلي جا مسئلا حل نه ڪيا ويا ته هو پنهنجي ٻارن کي ويڪسين نه ڏيندا. اهڙي سوچ نه صرف غير ذميواراڻي آهي پر سماج لاءِ به نقصانڪار آهي. صحت جهڙي اهم معاملي کي ٻين مسئلن سان ڳنڍڻ ڪنهن به صورت ۾ درست نٿو ٿي سگهي.پوليو ورڪرز تي ٿيندڙ تشدد به انتهائي افسوسناڪ آهي. اهي ورڪرز پنهنجي جان جوکي ۾ وجهي ٻارن کي محفوظ مستقبل ڏيڻ لاءِ گهر گهر وڃي رهيا/رھيون آهن، پر انهن کي ئي نشانو بڻايو وڃي ٿو. سوال اهو ٿو پيدا ٿئي ته انتظاميا انهن ورڪرز کي مڪمل سيڪيورٽي ڇو نٿي ڏئي؟ ڪيترن ئي علائقن ۾ سيڪيورٽي جا انتظام ناڪافي آهن، جنهن سبب ورڪرز کي خطري کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. سيڪيورٽي جي کوٽ، مقامي سطح تي هم آهنگي جي گهٽتائي ۽ قانون لاڳو ڪندڙ ادارن جي سستي اهڙن واقعن جا اهم سبب آهن.
ان کان علاوه، پوليو جي خاتمي ۾ ناڪامي جا ٻيا به ڪيترائي سبب آهن. سرحدي علائقن ۾ ماڻهن جي اچ وڃ، ويڪسين مهمن دوران غير حاضري، ۽ صحت کاتي جي اندر انتظامي ڪمزوريون پڻ هن مسئلي کي وڌائي رهيون آهن. ڪڏهن ڪڏهن ويڪسين مهمون مڪمل ڪوريج حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿين ٿيون، جنهن سبب وائرس کي ٻيهر پکڙجڻ جو موقعو ملي وڃي ٿو.ان صورتحال کي بهتر ڪرڻ لاءِ فوري ۽ موثر قدمن جي ضرورت آهي. سڀ کان پهرين، عوام ۾ شعور پيدا ڪرڻ لازمي آهي. مذهبي اڳواڻن، استادن ۽ سماجي شخصيتن کي اڳتي اچي ماڻهن کي ويڪسين جي اهميت بابت آگاهي ڏيڻ گهرجي. ميڊيا پڻ پنهنجي ذميواري نڀائيندي صحيح معلومات کي عام ڪري ۽ افواهن جي ترديد ڪري.
ٻيو اهم قدم پوليو ورڪرز کي مڪمل سيڪيورٽي فراهم ڪرڻ آهي. حڪومت کي گهرجي ته هر مهم دوران سيڪيورٽي پلان کي سختي سان لاڳو ڪيو وڃي ۽ خطري وارن علائقن ۾ اضافي نفري مقرر ڪئي وڃي. مقامي مسئلن کي حل ڪرڻ به ضروري آهي، پر انهن کي ويڪسين سان مشروط ڪرڻ بدران حڪومت کي الڳ پاليسي تحت انهن مسئلن کي ترجيحي بنيادن تي حل ڪرڻ گهرجي. جڏهن ماڻهن کي بنيادي سهولتون ملنديون ته انهن جو اعتماد پڻ وڌندو ۽ هو صحت جي مهمن ۾ ڀرپور تعاون ڪندا.اسان اڳ به ھنن ئي ڪالمن ۾ ان ڳالهه تي زور ڀريندا رھيا آھيو پوليو ويڪسين کي پنھنجي مقامي مسئلن جي حل سان مشروط نه ڪيو وڃي. پوليو ويڪسين کان انڪار واري عمل جي ڪنهن به صورت ۾ حمايت نٿي ڪري سگهجي. اهو نه صرف ٻارن جي صحت سان کيڏڻ برابر آهي پر قومي سطح تي به هڪ وڏي ناڪامي جو سبب بڻجي سگهي ٿو. جيڪڏهن اسان واقعي پنهنجي ايندڙ نسلن کي محفوظ بڻائڻ چاهيون ٿا ته گڏجي هن خطرناڪ رجحان کي روڪڻو پوندو. حڪومت، سماج ۽ هر فرد کي پنهنجي ذميواري محسوس ڪندي پوليو جي مڪمل خاتمي لاءِ گڏجي ڪم ڪرڻو پوندو، ڇو ته هڪ صحتمند قوم ئي ترقي يافته قوم بڻجي سگهي ٿي. پوليو ويڪسين جي مزاحمت ھڪ انتھائي خطرناڪ رجحان آهي. حڪومت کي ان رجحان جي حوصلي شڪني لاءِ سخت قدم کڻڻ گھرجن. ان سلسلي ۾ قانون سازي پڻ ڪئي وڃي.