تيل جي قيمتن ۾ واڌ ماڻھن جو جيئڻ جنجال ڪري ڇڏيو آهي. مھانگائي جي سونامي زندگي مشڪل بڻائي ڇڏي آهي. حڪمرانن طرفان عوام کي ڪفايت شعاري جا درس جاري آھن. ساڳي وقت حڪمرانن جون شھہ خرچيون به گھٽجي نه سگھيون آهن. سڄيءَ سنڌ ۾ تيل جي اگهن ۾ اجائي واڌ خلاف احتجاج ڀڙڪي اٿيا آھن. احتجاج عوام جي ڪاوڙ جو اھڃاڻ ھوندا آھن پر اسان جي “احتجاج پروف” حڪمرانن کي عوامي احتجاجن جي ڪابه پرواهه ناھي. احتجاج ڪندڙن کي گرفتار ڪيو پيو وڃي. انھن تي ڪيس داخل ڪيا پيا وڃن. احتجاج حڪومتي پاليسين تي بي اعتمادي جو اظهار ھوندا آھن. ھڪ پاسي عوامي ڪاوڙ جو طوفان آھي ته ٻئي پاسي سنڌ جي حڪمران جماعت جي قيادت آھي، جيڪا عوام جو پاسو وٺڻ بدران وفاقي حڪمرانن کي ھشي ڏئي رھي آھي تہ، وفاقي حڪومت مني بجيٽ آڻي ٿي ته ان ۾ ساٿ ڏبو. مھانگائي نه رڳو معيشت تي بار وڌو آهي، پر عام ماڻهن جي روزمرهه زندگي کي به سخت متاثر ڪيو آهي. مهانگائي جي سونامي اڳ ئي عوام کي جهڪائي ڇڏيو هو، هاڻي تيل جي اگهن ۾ واڌ ان ڏکئي صورتحال کي وڌيڪ ايذائيندڙ بڻائي ڇڏيو آهي. ٽرانسپورٽ کان وٺي خوراڪ تائين، هر شيءِ جي قيمت وڌي رهي آهي، جنهن جو سڌو اثر غريب ۽ وچولي طبقي تي پئجي رهيو آهي. نتيجي طور، زندگي گذارڻ جو عمل ڏينهون ڏينهن مشڪل ٿيندو پيو وڃي.
سنڌ سميت سڄي ملڪ ۾ تيل جي اگهن ۾ واڌ خلاف احتجاجي لهر ڀڙڪي اٿي آهي. شهرن توڙي ڳوٺن ۾ ماڻهن روڊن تي نڪري پنهنجو آواز بلند ڪيو آهي. اهي احتجاج رڳو قيمتن جي واڌ خلاف ردعمل ناهن، پر عوام جي اندر وڌندڙ بي چيني، مايوسي ۽ ڪاوڙ جو به چٽو اظهار آهن. ماڻهو سوال پڇي رهيا آهن ته آخر ڇو هر ڀيري بار صرف عام شهرين تي وڌو وڃي ٿو، جڏهن ته حڪمرانن جي طرز زندگي ۾ ڪا به تبديلي نظر نٿي اچي. حڪومت طرفان عوام کي صبر، برداشت ۽ ڪفالت جا درس ڏيڻ هڪ طرف، جڏهن ته ٻئي طرف حڪمرانن جون شهه خرچيون جاري آهن، جيڪا صورتحال کي وڌيڪ متنازع بڻائي ٿي. عوام کي چيو وڃي ٿو ته هو گهٽ ۾ گهٽ وسيلن ۾ گذارو ڪن، پر حڪومتي سطح تي فضول خرچين کي روڪڻ لاءِ ڪو سنجيده قدم نظر نٿو اچي. اهو تضاد عوام جي دلين ۾ بي اعتمادي پيدا ڪري رهيو آهي. اهو به ڏسڻ وٽان آهي ته سنڌ جي حڪمران جماعت جي قيادت، جيڪا عام حالتن ۾ پاڻ کي عوامي نمائندگي جي دعويدار قرار ڏئي ٿي، هن نازڪ موقعي تي عوام سان گڏ بيهڻ بدران تيل جي قيمتن ۾ واڌ تي وفاقي حڪمرانن جي حمايت جو اعلان ڪري رهي آهي. جيڪڏهن وفاقي حڪومت مني بجيٽ آڻيندي ته ان جي ساٿ ڏيڻ جو اظهار، سنڌ جي عوام لاءِ حيران ڪندڙ ۽ مايوس ڪندڙ آهي. عوام جي اميد هئي ته سندن نمائندا سندن آواز بڻجندا، پر هتي صورتحال ابتڙ نظر اچي رهي آهي.
احتجاجن جو وڌندڙ سلسلو ان ڳالهه جو اشارو آهي ته عوام هاڻي وڌيڪ برداشت ڪرڻ لاءِ تيار ناهي. جيڪڏهن حڪومتن عوامي مسئلن کي سنجيدگي سان نه ورتو ته صورتحال وڌيڪ خراب ٿي سگهي ٿي. ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته پاليسيون ٺاهيندي عوامي مفادن کي اوليت ڏني وڃي. تيل جي اگهن ۾ واڌ جو بار گهٽائڻ لاءِ متبادل رستا ڳوليا وڃن، جيئن ٽيڪسن ۾ رعايتون يا سبسڊي فراهم ڪري عوام کي رليف ڏنو وڃي. ساڳئي وقت، حڪمرانن کي پنهنجي خرچن ۾ به ڪٽوتي ڪرڻي پوندي. عوام کي قرباني ڏيڻ لاءِ چوڻ کان اڳ، پاڻ به مثال قائم ڪرڻ ضروري آهي. شفافيت، احتساب ۽ سادگيءَ واري حڪمراني ئي عوام جو اعتماد بحال ڪري سگهي ٿي. جيڪڏهن حڪمران ۽ عوام جي وچ ۾ فاصلو وڌندو رهيو ته اهو نه رڳو سياسي استحڪام لاءِ خطرو بڻجندو، پر سماجي بيچيني کي به جنم ڏيندو. تيل جي قيمتن ۾ واڌ صرف هڪ اقتصادي مسئلو ناهي، پر هڪ سماجي ۽ سياسي بحران جي صورت اختيار ڪري رهيو آهي. حڪمرانن لاءِ لازمي آهي ته هو عوامي احساسن کي سمجهن، سندن تڪليفن جو ازالو ڪن ۽ اهڙا قدم کڻن جيڪي عوام جي زندگي آسان بڻائين. ٻي صورت ۾، احتجاجن جي هي لهر وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي، جيڪا نظام لاءِ سٺو سنئوڻ ناهي.