ايران تي مڙهيل جنگ ۽ ان ۾ نه صرف انساني حياتيون ضايع ٿيڻ ۽ انفراسٽرڪچر جي تباھي، سامونڊي لنگهه ھرمز جي بندش کانپوءِ دنيا ۾ آيل معاشي تباهيءَ کان پوءِ پاڪستان جي ٽياڪڙيء ۾ ڪالھ اسلام آباد ۾ ايران ۽ آمريڪا جو سڌي ريت ڳالھيون شروع ٿي ويون آهن. ڳالھين جي نتيجي تي سڄي دنيا جون نظرون کتل آهن. ھي سٽون لکي. تائين، خبرن موجب، ڳالھين جو پھريون دؤر پڄاڻيءَ تي پھچڻ کانپوءِ ٻيو دؤر شروع ٿي چڪو آھي. دنيا پراميد آهي ته، سرچاءَ جي صورت نڪرندي ۽ جنگ جا ڪارا ڪڪر ٽري ويندا.ايران تي مڙهيل جنگ نه رڳو هڪ علائقائي تڪرار رهيو آهي، پر ان جا اثر پوري دنيا تي گهرا ۽ ھاڃيڪار پيا آهن. هن جنگ جي نتيجي ۾ هزارين بيگناهه انساني حياتيون ضايع ٿيون آهن، شهرن جا شهر کنڊرن ۾ تبديل ٿي ويا آهن ۽ بنيادي ڍانچو، جنهن ۾ اسپتالون، اسڪول، رستا ۽ توانائي جا ذريعا شامل آهن، سخت تباهيءَ جو شڪار ٿيا آهن. اهڙي انساني الميي سان گڏوگڏ عالمي معيشت به هڪ وڏي جهٽڪي کي منهن ڏئي رهي آهي، خاص طور تي سامونڊي لنگهه هرمز جي بندش کان پوءِ، جنهن عالمي واپار ۽ تيل جي فراهميءَ کي سخت متاثر ڪيو آهي.
هرمز جو لنگهه ھاڻي ته جنگبندي دوران کلي ويو آهي پر ان جو دارومدار ڳالھين جي نتيجي تي آھي. اھو سامونڊي لنگهه دنيا جي اهم ترين واپاري رستن مان هڪ آهي، جتان عالمي تيل جو وڏو حصو گذري ٿو. ان جي بندش نه رڳو تيل جي قيمتن ۾ بي پناهه اضافو آندو آهي، پر ان سان گڏوگڏ عالمي مارڪيٽن ۾ بيچيني، مهانگائي ۽ معاشي غيريقيني صورتحال کي به جنم ڏنو آهي. ترقي يافته ملڪن کان وٺي ترقي پذير ملڪن تائين، هر ڪو ان بحران جا اثر محسوس ڪري رهيو آهي. خاص طور تي پاڪستان جهڙن ملڪن لاءِ، جيڪي اڳ ئي معاشي دٻاءُ هيٺ آهن، اهڙي صورتحال وڌيڪ ڳڻتي جوڳي بڻجي وئي آهي.ان پسمنظر ۾، ڪالهه اسلام آباد ۾ ايران ۽ آمريڪا جي وچ ۾ سڌي ريت ٿيندڙ ڳالهيون هڪ اهم پيش رفت طور ڏٺيون پيون وڃن. پاڪستان جي ٽياڪڙيءَ ۾ ٿيندڙ هنن ڳالهين تي نه رڳو علائقائي پر عالمي سطح تي به نظرون کتل آهن. اها ڳالهه پنهنجي جاءِ تي اهم آهي ته، جڏهن تڪرار وڌي وڃن ٿا ته انهن کي ختم ڪرڻ لاءِ ڳالهين جو در کليل رکڻ ئي واحد ذميوار ۽ دانشمندانه رستو هوندو آهي. خبرن موجب ڳالهين جو پهريون دور مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ٻيو دور شروع ٿي چڪو آهي، جيڪو ان ڳالهه جي نشاندهي ڪري ٿو ته ڌريون گهٽ ۾ گهٽ ڳالهين جي عمل کي جاري رکڻ لاءِ سنجيده آهن. دنيا هن عمل کي اميد جي نگاهه سان ڏسي رهي آهي. عالمي برادريءَ جي اها خواهش آهي ته، ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ سرچاءُ جي راهه نڪري ۽ جنگ جا ڪارا ڪڪر آهستي آهستي ٽري وڃن. ڇو ته جنگ جا نقصان رڳو فوري نه هوندا آهن، پر انهن جا اثر نسلن تائين پکڙيل هوندا آهن. نفسياتي صدمو، معاشي بدحالي، بي گهر ٿيڻ ۽ تعليم ۽ صحت جهڙين بنيادي سهولتن کان محرومي، اهي سڀ اهڙا مسئلا آهن جيڪي جنگ کان پوءِ به ڊگهي عرصي تائين ماڻهن جو پيڇو نٿا ڇڏين. ان ڪري، جنگ کي ڪنهن به مسئلي جو حل سمجهڻ وڏي غلطي آهي.
ٻئي پاسي، امن نه رڳو جنگ جي غير موجودگيءَ جو نالو آهي، پر اهو ترقي، استحڪام ۽ خوشحاليءَ جو بنياد پڻ آهي. جڏهن قومون امن ۾ هونديون آهن ته اهي پنهنجا وسيلا تعليم، صحت، سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ تي خرچ ڪنديون آهن، جنهن سان سماج اڳتي وڌندو آهي. امن سان ئي ماڻهن ۾ اعتماد پيدا ٿيندو آهي، سيڙپڪاري وڌندي آهي ۽ معاشي سرگرميون هٿي وٺنديون آهن.پاڪستان لاءِ به اها صورتحال هڪ امتحان کان گهٽ ناهي. هڪ طرف معاشي چئلينجز آهن ته ٻئي طرف علائقائي استحڪام جي ضرورت آهي. اهڙي وقت ۾، پاڪستان جو ڪردار هڪ ذميوار ٽياڪڙ طور سامهون اچي رهيو آهي، جيڪو ڳالهين ذريعي مسئلن جو حل ڳولڻ ۾ يقين رکي ٿو. اها ڪوشش نه رڳو ملڪ جي سفارتي حيثيت کي مضبوط ڪري سگهي ٿي، پر علائقي ۾ امن جي قيام لاءِ به اهم ثابت ٿي سگهي ٿي.ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته سڀئي ڌريون پنهنجي سخت موقفن ۾ لچڪ آڻين ۽ وسيع تر مفاد کي نظر ۾ رکندي اڳتي وڌن. جنگ جي رستي تي هلڻ سان صرف تباهي ملندي آهي، جڏهن ته ڳالهين، رواداري ۽ باهمي احترام سان ئي پائيدار امن حاصل ڪري سگهجي ٿو.اڄ جڏهن دنيا هڪ ڀيرو ٻيهر جنگ ۽ امن جي وچ ۾ بيٺل آهي، تڏهن اهو فيصلو نهايت اهميت رکي ٿو ته ڪهڙو رستو اختيار ڪيو وڃي. اميد اها آهي ته اسلام آباد ۾ جاري هي ڳالهيون ڪنهن مثبت نتيجي تي پهچنديون ۽ نه رڳو ايران ۽ آمريڪا، پر سڄي دنيا لاءِ هڪ نئين امن جي دور جي شروعات ثابت ٿيندي. جنگ جا ڪارا ڪڪر ٽرڻ گهرجن، ڇو ته انسانيت جو مستقبل امن سان ئي جڙيل آهي. معاملا محاذ بدران ميز تي نبيرڻ ۾ ئي سلامتي آهي.