گرين لينڊ جو نالو ذهن ۾ ايندي ئي برف سان ڍڪيل هڪ خاموش ٻيٽ جو تصور اڀري ٿو، پر اڄ جي عالمي سياست ۾ هي ٻيٽ سڀ کان وڌيڪ گرم بحث جو مرڪز بڻيل آهي. 21 لک چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل، دنيا جو ٻارھون نمبر وڏو هي علائقو، پکيڙ ۾ ڊنمارڪ کان پنجاھ دفعا ۽ پاڪستان کان اڍائي ڀيرا وڏو آهي. هن جي 80 سيڪڙو زمين برف جي ٿلهي تهه هيٺ دٻيل آهي. ٽن صدين تائين ڊنمارڪ جي ڪالوني رهڻ کانپوءِ، اڄ هي پنهنجي بي پناهه معدني دولت ۽ اسٽريٽجڪ لوڪيشن سبب آمريڪا، چين ۽ روس جهڙن سپر پاورز جي وچ ۾ ڇڪتاڻ جو مکيه مرڪز بڻجي چڪو آهي.
1979ع ۾ داخلي خودمختياري ۽ 21 جون 2009ع تي “سيلف گورنمينٽ ايڪٽ” ملڻ کانپوءِ، گرين لينڊ هاڻي مڪمل آزاديءَ جي ان موڙ تي بيٺو آهي، جتي هڪ طرف قومي وقار جو سوال آهي ته ٻئي طرف عالمي طاقتن جا مفاد آڏو آهن. هن وقت گرين لينڊ جو انتظامي ڍانچو پارلياماني جمهوريت تحت هلي ٿو، جنهن جي حڪومت جو سربراهه وزيراعظم “موٽز بي ايڊمنڊسن” آهي. جيتوڻيڪ مقامي حڪومت تعليم، صحت ۽ وسيلن تي اختيار رکي ٿي، پر دفاع ۽ پرڏيهي پاليسي اڃا تائين ڊنمارڪ جي هٿ ۾ آهي. اٽڪل 56 هزار جي آبادي رکندڙ هن ملڪ جي معيشت مڇي مارڻ تي بيٺل آهي، پر هتي موجود يورينيم، سون ۽ “ريئر ارٿ” معدنيات جا ذخيرا هن کي دنيا جو امير ترين ملڪ بڻائڻ جي صلاحيت رکن ٿا. اها ئي معدني دولت آهي، جنهن چين ڪري چين پنهنجي “پولر سلڪ روڊ” ذريعي هتي ايئرپورٽس ۽ کوٽائي جي منصوبن ۾ سيڙپڪاري ڪرڻ چاھي ٿو. چين چاهي ٿو ته هو گرين لينڊ جي وسيلن تي قبضو ڪري عالمي ٽيڪنالاجي مارڪيٽ کي پنهنجي ڪنٽرول ۾ رکي، پر آمريڪا هن اڳڀرائيءَ کي پنهنجي قومي سلامتيءَ لاءِ خطرو سمجهي ٿو. آمريڪا لاءِ گرين لينڊ رڳو ٻيٽ ناهي پر هڪ “دفاعي ڍال” آهي. هتي موجود آمريڪي ريڊار سسٽم ۽ پيٽوفڪ اسپيس بيس سڄي اتر قطب جي نگراني ڪن ٿا، جيڪي روس يا چين پاران ايندڙ ڪنهن به ميزائل حملي کي روڪڻ لاءِ پهرين دفاعي لائين آهن. اهو ريڊار ٻي جنگ عظيم کانپوءِ ڊنمارڪ سان هڪ معاهدي تحت لڳايو ويو هو، جنهن جي رائلٽي تان اڄ به اختلاف موجود آهن. اها ئي اسٽريٽجڪ اهميت هئي، جو ڊونالڊ ٽرمپ هن ٻيٽ کي خريد ڪرڻ جي خواهش ظاهر ڪئي هئي.
نتيجي طور، گرين لينڊ اڄ هڪ جيو پوليٽيڪل ويڙهه جو مرڪز آهي. گلوبل وارمنگ سبب برف جو ڳرڻ جتي دنيا لاءِ خطرو آهي، اتي گرين لينڊ لاءِ نوان سامونڊي رستا کولي رهيو آهي. سوئز ڪينال جيڪو دنيا جي 12 سيڪڙو واپار جو رستو آهي، سو هاڻي تمام سوڙهو ۽ حساس ٿي چڪو آهي. ان جي مقابلي ۾ “ناردرن سي روٽ” چين کان يورپ جو سفر 40 سيڪڙو گهٽائي ڇڏيندو، جنهن ڪري دنيا جي توجهه گرين لينڊ ڏانهن وڌي وئي آهي.
چين لاءِ مشڪلاتون:
جيڪڏهن آمريڪا گرين لينڊ تي مڪمل معاشي قبضو ڪري وٺي ٿو، ته چين لاءِ اها هڪ وڏي عالمي شڪست هوندي. پهرين ڳالهه ته چين جو “پولر سلڪ روڊ” جو خواب تباهه ٿي ويندو ۽ آمريڪا چيني بحري جهازن کي روڪي سندس اربين ڊالرن جو واپار خطري ۾ وجهي سگهي ٿو. ٻيو ته، معدنيات جي شعبي ۾ چين جي هڪ هٽي ختم ٿي ويندي، ڇاڪاڻ ته سمارٽ فونز ۽ ميزائلن لاءِ گهربل خام مال آمريڪا جي قبضي ۾ اچي ويندو. هي چين لاءِ هڪ مڪمل “اسٽريٽجڪ گهيرو” ثابت ٿيندو.
روس لاءِ مشڪلاتون:
روس لاءِ گرين لينڊ تي آمريڪي ڪنٽرول هڪ دفاعي قيامت هوندو. روسي ميزائلن جو آمريڪا تائين پهچڻ جو شارٽ ڪٽ رستو اتر قطب جي مٿان آهي. گرين لينڊ تي آمريڪي قبضي جو مطلب آهي ته روس جي بلڪل اڳيان هڪ اهڙي “اک” هوندي، جيڪا ميزائل جي اڏام ڀرڻ وقت ئي ان کي سڃاڻي تباهه ڪري سگهندي. ان سان روس جي آرڪٽڪ خطي ۾ هڪ هٽي ختم ٿي ويندي ۽ سندس بحري ٻيڙو (Northern Fleet) آمريڪي گهيري ۾ اچي ويندو. وڌيڪ هي ته سمنڊ هيٺ موجود تيل ۽ گئس جي ذخيرن تان روس جي دعويٰ ڪمزور ٿي ويندي، جنهن سان پيوٽن انتظاميه کي اتر طرف کان مڪمل طور تي لاچار بڻائي سگهجي ٿو.