27هين ترميم تي خدشا: ملڪ ۾ آئيني جمهوريت، شهري آزادين ۽ ڪمزور گروهن کي وڌندڙ خطرن تي ڳڻتي آهي: انساني حقن واري ڪميشن

لاهور(م ڊ) پاڪستان جي انساني حقن جي ڪميشن ملڪ ۾ آئيني جمهوريت، شهري آزادين ۽ ڪمزور گروهن کي وڌندڙ خطرن تي ڳڻتي جو اظهار ڪندي چيو آهي ته  ايچ آر سي پي کي 27 هين آئيني ترميم جي منظوري تي سخت ڳڻتي آهي، جيڪا عدليه جي آزادي کي ڪمزور ڪري ٿي ۽ انتظاميه جي اختيار کي انهن معاملن ۾ وڌائي ٿي جن کي انتظاميه جي مداخلت کان بچايو وڃي. عوامي اعتماد اڳ ۾ ئي ڪمزور آهي ۽ هي ترميم احتساب جي نظام کي وڌيڪ ڪمزور ڪندي. سرڪاري عملدارن کي ڏنل تاحيات استثنيٰ طاقت کي ڪجهه هٿن ۾ محدود ڪري ڇڏيو آهي پارليامينٽ جي بالادستي کي مؤثر طور تي ڪمزور ڪيو ويو آهي. ايچ آر سي پي ان ڳالهه تي به زور ڏئي ٿو ته بااختيار ۽ چونڊيل مڪاني حڪومتون جمهوريت جي مضبوطي ۽ حڪمراني ۾ شهري شرڪت کي وڌائڻ لاءِ ضروري آهن. خيبر پختونخواهه ۽ بلوچستان ۾ انتهاپسندي کي منهن ڏيڻ لاءِ بنيادي آزادين ۽ اختلاف راءِ جي حق جو تحفظ ضروري آهي. بلوچستان ۽ ٻين علائقن ۾ ڊگهي عرصي تائين انٽرنيٽ بندش تعليم، روزگار ۽ جمهوري شموليت کي سخت متاثر ڪيو آهي ۽ ان کي فوري طور تي ختم ڪيو وڃي. ايچ آر سي پي وفاقي ۽ صوبائي حڪومتن تي زور ڏئي ٿو ته اهي حقن تي ٻڌل سيڪيورٽي اپاءَ وٺن، رياستي عملدارن پاران ٿيندڙ زيادتين جي غير جانبدار جاچ ڪن ۽ مقامي برادرين سان بامعنيٰ صلاح مشوري کي يقيني بڻائين. ان ۾ جبري گمشدگيون ختم ڪرڻ ۽ قانوني عمل کان سواءِ حراستي مرڪزن جو استعمال شامل آهي. اختلاف راءِ کي دٻائڻ لاءِ شيڊول IV جو استعمال فوري طور تي بند ٿيڻ گهرجي.. ايچ آر سي پي افغان پناهگيرن جي جاري ايذاءُ، حراست ۽ جبري جلاوطني تي سخت ڳڻتي رکي ٿو. انهن مان ڪيترن کي ظلم، خانداني علحدگي ۽ سخت انساني بحران جي حقيقي خطرن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. حڪومت کي فوري طور تي ملڪ بدري کي معطل ڪرڻ گهرجي، قانون جي مناسب عمل کي يقيني بڻائڻ گهرجي ۽ بين الاقوامي تحفظ جي معيارن تي عمل ڪرڻ گهرجي. پاڪستان کي 1951 جي گڏيل قومن جي پناهگير ڪنوينشن ۽ ان جي 1967 جي پروٽوڪول جي تصديق ڪرڻ گهرجي ۽ پيدائش جي لحاظ کان قوميت ۽ شهريت جي حق کي تحفظ ڏيڻ گهرجي. حراست ۾ تشدد ۽ ماورائي عدالتي قتل، خاص طور تي سي سي ڊي ۽ سي ٽي ڊي اهلڪارن پاران، فوري طور تي آزاد جاچ ۽ احتساب جي ضرورت آهي. اهڙيون سنگين خلاف ورزيون سزا کان بچڻ کي وڌائين ٿيون ۽ شهرين جي زندگي ۽ وقار جي حق کي خطرو بڻائين ٿيون. مذهبي اقليتون، خاص طور تي احمدي برادري، بدمعاشي تشدد، عبادت جي جڳهن تي حملن ۽ قبرن جي بي حرمتي جو نشانو بڻيل آهن. رياست کي انهن کي تحفظ فراهم ڪرڻ گهرجي، نفرت ۽ تشدد کي ڀڙڪائيندڙن خلاف ڪارروائي ڪرڻ گهرجي، توهين رسالت جي قانونن جي غلط استعمال جي جاچ لاءِ ڊگهي عرصي کان التوا ۾ پيل ڪميشن کي فعال ڪرڻ گهرجي ۽ زبردستي مذهب تبديل ڪرڻ خلاف قانون سازي ڪرڻ گهرجي.ٻار جي شادي هڪ سنگين مسئلو رهي ٿي جيڪا ڇوڪرين جي صحت، تعليم ۽ مستقبل لاءِ سنگين خطرا پيدا ڪري ٿي. ايچ آر سي پي مطالبو ڪري ٿو ته قانونن ۾ ‘نابالغ’ جي تعريف کي معياري بڻايو وڃي ۽ 18 سالن کان گهٽ عمر جي سڀني شادين کي غير قانوني قرار ڏنو وڃي. تعليمي ادارن ۽ ٻين سرڪاري ۽ خانگي سيٽنگن ۾ به جنسي هراساني جاري آهي؛ هڪ مضبوط رپورٽنگ سسٽم، شفاف احتساب، ۽ اثرائتي تربيت هڪ محفوظ ماحول لاءِ ضروري آهي. ايچ آر سي پي حڪومت تي زور ڏئي ٿو ته موسمياتي تبديلي جي ڪري بي گهر ٿيل ماڻهن لاءِ محفوظ پناهه، بنيادي سهولتون ۽ مضبوط بحالي جي قدمن کي يقيني بڻايو وڃي، خاص طور تي گلگت بلتستان ۾. ڏکڻ پنجاب سميت تازي ٻوڏ کان متاثر خاندانن لاءِ ڊگهي مدت جي مدد ضروري آهي ته جيئن انهن جا گهر ۽ روزگار بحال ٿي سگهن. پاڪستاني ۽ هندستاني ماهيگيرن جي حراست جو مسئلو پڻ فوري ڌيان جي ضرورت آهي؛ انهن کي انهن جي لاڳاپيل ملڪن ڏانهن واپس موڪليو وڃي، انساني سلوڪ، قانوني نمائندگي، ۽ من ماني حراست کان تحفظ فراهم ڪيو وڃي ته جيئن انهن جا بنيادي حق ۽ روزي محفوظ رهي.