تازا ترين
  • پنوعاقل ۾ خوفناڪ حادثو، 11 ڄڻا فوت،3 زخمي*سانگي ٿاڻي جي حد ۾ مسافر وين ڪلٽي ٿيڻ سبب حادثو پيش آيو*حادثي ۾ 11 مسافر فوت ۽ 3 زخمي ٿي پيا*
  • *قاضي احمد ويجهو جهيڙو، لٺيون ۽ ڪهاڙيون لڳڻ سبب 11ڄڻا رتورت *ڳوٺ سومر جوکيو ۾ رستي جي ڳالهه تان جھيڙو ٿي پيو، زخمي اسپتال منتقل *زخمين ۾ محمد ابراهيم،ذوالفقار، علي اڪبر،مير مرتضيٰ، نصرالله، غلام عباس جکراڻي ۽ ٻيا شامل*
  • *لاڙڪاڻي ۾ پي ايم سي پاران ميڊيڪل جي شاگردن کان انٽري ٽيسٽ وٺڻ وارو عمل جاري *لاڙڪاڻي جي پنجن سينٽرن ۾ 6 ضلعن جي شاگردن کان ٽيسٽ ورتي پئي وڃي*
  • *پاڪستان ڪورونا صورتحال کي منهن ڏئي رهيو آهي: وزيراعظم عمران خان *غير جمهوري سياسي قيادت سان مقابلو آهي:وزيراعظم *سياسي قيادت جمهوري جدوجهد مان ناهي گذري: وزيراعظم عمران خان جو ٽوئيٽ *سياسي قيادت عوام جي ڏکيائين کي سمجهي نه ٿي: وزيراعظم عمران خان ٽوئيٽ *ان سياسي قيادت عوام لاءِ ڪجهه به نه ڪيو: وزيراعظم *اُها سياسي قيادت لٽيل دولت کي بچائڻ گهري ٿي: وزيراعظم *سياسي قيادت عوام جو تحفظ ڪرڻ بدران جلسا ڪرڻ چاهي ٿي: وزيراعظم عمران خان*
  • *خيرپور ويجهو يتيم نينگري مبينا طور قتل، جوابدار لاش اسپتال ۾ ڇڏي فرار ٿي ويا *جوابدار ڳوٺ عالم خان گوپانگ واسڻ 13ورهين جي ڪومل گوپانگ جو مڙهه اسپتال ۾ ڇڏي فرار ٿي ويا* نينگري والدين فوت ٿيڻ سبب مامن وٽ رهندي هئي، سندس ڳلي تي نشان آهن: پوليس*
  • *قاضي احمد ويجهو جهيڙو، لٺيون ۽ ڪهاڙيون لڳڻ سبب 11ڄڻا رتورت *ڳوٺ سومر جوکيو ۾ رستي جي ڳالهه تان جھيڙو ٿي پيو، زخمي اسپتال منتقل*
  • *ايس ايس پي خيرپور نينگري ڪومل گوپانگ جي مبينا قتل جو نوٽيس وٺي ڇڏيو *ايس ايس پي امير سعود مگسي پاران جوابدارن جي گرفتاري جو حڪم *جوابدارن جي گرفتاري لاءِ مختلف هنڌن تي ڇاپا هنيا پيا وڃن: شاهه لطيف پوليس *

جوهي جي اجڙي ويل شاخن جون يادگيريون!

جوهي جي انيڪ ٻين ماڻهن جيان جوهي برانچ سان منھنجيون به ننڍپڻ جون ڪيئي يادگيريون سلھاڙيل آھن. ننڍي ھوندي جڏهن سج نيزي تي لهي ايندو هيو تڏهن لڪن ۽ گرمين جي موسمن ۾ اسان جي سڀ کان وڏي عياشي جوهي برانچ ئي هوندي هئي. تڏهن جوھي برانچ ۾ جام پاڻي ھوندو ھو. برانچ مان نڪرندڙ سڀئي شاخون ۽واٽر پاڻي سان تار ھوندا ھئا، ان ڪري جوهي برانچ سان جڙيل ڪيتريون ئي جايون اسان جي عياشي جو مرڪز رھيون آھن.
جمعي جي ڏينھن اسين ڳوٺ جي اڀرندي پاسي نائين شاخ تي ڪاٺيون ڪرڻ جي بھاني سڄو ڏينھن مڇين وانگر پيا تڙڳندا ھئاسين، ساڳي شاخ مان نڪرندڙ واٽر جي پڇڙي تي اسان جي مامي جي کڏ جيڪا منھنجي گھر جي دروازي سان لڳو لڳ هوندي هئي، اسڪول وڃڻ کان اڳ ان کڏ ۾ صبح جو روزانو هڪڙي ٽٻي ضرور ھڻبي ھئي. منجھند جو وري اسڪول کان پوءِ اسان جي ڳوٺ جي بس اسٽاپ وٽ اڀرندي پاسي هڪ ٻي وڏي کڏ ھوندي ھئي ان ۾ٿينديون هيون ڏاھي ٻچي جون رانديون ۽ پڪڙپڪڙا..! راند روند کان سواءِ ڪانچ جا پانچا مٿي ڪري سٿڻ ۾ ھوا ڀري پاڻي ۾ ترڻ وارا مزا الڳ سان هوندا هيا. .
ڪڏھن ڪڏھن وري وڏن ڀائرن سان گڏجي ڳوٺ جي وچ ۾ موجود ڪورين جي وڏي کڏ تي به ويندا ھئاسين جنهن ۾ پڻ جام پاڻي ھوندو ھيو، ڪورين جي وڏي کڏ ۾ وري ٽٻيون هڻڻ جا مقابلا ٿيندا هئا.
اونھاري جي موڪلن ۾ مزن جي ته وري ڳالھه ئي ٻي هوندي هئي، جوھي برانچ تائين پنڌ وڃي بولاٽيون کائي پاڻي ۾ ٽپا ڏيڻ وارا ڪرتب ڪرڻ جي مهارت به اسان اتان ئي سکياسين .
اهوئي نه پر هر نار تي وڃي وھنجڻ کي پڻ پنھنجو بنيادي حق سمجھندا ھئاسين. ھڪ پاسي جوھي ڪاليج کان وٺي چنجاڻي تائين اھي ڪارناما ڪياسين ته ٻئي پاسي وري جوھي برانچ جي موري کان پٽ ڪانھري تائين رولاڪيون به پيون هلنديون هيون. جوهي جي سڄي علائقي ۾ ٽيوب ويل به جام ھئا ته بورنگ جو پاڻي به ھرھنڌ موجود ھئو. صبح جو گھران نڪرندا ھئاسين ته شام جو واپس ٿبو هو، سڄي علائقي جي سڀني ڳوٺن جي ماڻھن سان اسان جي وڏڙن جو سٺو تعلق ھجڻ ڪري ڪٿي نه ڪٿي ماني به ملي ويندي ھئي. .
پر اهي گذري ويل زماني جون ڳالهيون آهن، جيتوڻيڪ هاڻ به جوهي برانچ ته ساڳيو آهي ۽ ان مان نڪرندڙ سڀ جون سڀ شاخون ۽ واٽر پڻ ساڳيا آهن، پر ناهي ته فقط پاڻي ناهي…!
جن جاين تي اسين بولاٽيون کائي پاڻي ۾ ٽٻيون هڻدا هئاسين ان سڪل زمين تي ننڍپڻ جي رهجي ويل يادگيرين کان سواءِ ڪجھه به ڪونهي..!
جوهي براچ ۾ پاڻي جي موجودگي ۽ ورڇ جو اندازو ان ڳالھه مان لڳائي سگھوٿا ته منھنجو ھڪڙو مامو سڄو ڏينھن ان مسئلي ۾ ڦاٿل هوندو ھو ته برانچ ۾ جام پاڻي اچڻ ڪري سندس ڪچو واٽر ڪري پوندو ھو پوءِ پيوکاٽي لاءِ ماڻھو گڏ ڪندو ھو. سندس حياتي جا ڪيترا سال ان مسئلي کي حل ڪرڻ ۾ گذري ويا ۽ نيٺ برانچ جو پاڻي بند ٿيو ۽ منھنجي مامي جي جان به آزاد ٿي وئي! .
وقت گذرندو رھيو، 2007 ۾ مون کي ڪاڇي جي واٽر ويزن ٺاھڻ واري رٿابندي ۾ ڪجھه ڪم مليو، ان سلسلي ۾ طارق رند، مرحوم دوست بخت جمال سومرو به مون سان گڏ ھئا، اسان نئين گاج کان منڇر تائين پاڻي جي ورھاست واري ڪم جو سماجي، ماحولياتي ۽ سياسي جائزو ورتو. ان ڪم جي مڪمل رپورٽ سائين عبدالفتاح ڏاھري صاحب جي مدد سان ھڪ سيمينار جي ذريعي جوھي جي ماڻھن سان ونڊ ڪئي سين. ان رپورٽ ۾ اھو خدشو ظاھر ڪيو ويو ھو ته ايندڙ وقت ۾ جوھي جون زمينون آباد ڪرڻ ته ڇا پر سڄي علائقي ۾ پيئڻ لاءِ پاڻي به نه ھوندو…!
پر اسان جو ڪيل ڪم سياست جي ورچڙھي ويو. ھڪڙا گاج ڊيم جا حامي ٻيا وري ان جا مخالف، ھڪڙن تي سياسي طاقت جو استعمال ڪندي پاڻي چوري ڪرڻ جو الزام ته ٻئي پاسي وري رشوت وٺي پاڻي بند ڪرڻ ۽ کولڻ جا چوٻول، ڪاغذن ۾ برانچ جي کاٽي ڏيکاريل پر حقيقت ۾ اھڙي ڪم جي ڪٿي به شاھدي جو نه ھجڻ. ھي مسئلو سياسي آھي يا انتظامي بحث اڃان ھلندڙ آھي ۽ خبر ناھي ته اڃان ڪيترو وقت اھو بحث ھلندو…!
قدرتي وسيلن سان مالامال ڪاڇو ۽ جوھي جا علائقا، پاڻي جي نه ھجڻ ڪري اسان جي اکين آڏو ويران ٿيندا رھيا. لڏپلاڻ جي ڪري جوھي ۽ ڀان سعيدآباد جھڙيون ننڍڙيون ٽائون ڪاميٽيون وڏا شھر ٿي ويا. انھن شھرن کي پلاننگ تحت آباد ڪرڻ ۽ انھن کي سروسز ڏيڻ لاءِ سياسي پارٽين جي جوڌن سدائين وڏا وعدا ڪيا پرشايد ڪو به واعدو وفا نه ٿي سگھيو آھي.
2010ع جي ٻوڏ کان پوءِ يو ايس آءِ ڊي جي تعاون سان قائم ڪيل ميونسپل سروسز ڊولپمينٽ پروگرام ۾ جيڪب آباد، قمبر شھدادڪوٽ، ميھڙ، خيرپورناٿن شاھه ۽ جوھي لاءِ به پيئڻ جي پاڻي جي رٿا شامل ڪئي وئي ھئي. ان جو الائي ڇا ٿيو؟ جوھي ۽ ڪاڇي ۾ اچانڪ زيرزمين پاڻي 750 فٽ کان به ھيٺ لھي وڃڻ جا سبب ڪھڙا آھن؟ مان ھتي صرف پنھنجي ڳوٺ جي ڳالھه ڪندس پر حالت سڀني جي ساڳي آھي. اسان جي ڳوٺ ۾ ايتريون کڏون، واٽر ۽ نائين شاخ ڀرسان ھجڻ باوجود به پيئڻ جو پاڻي بلڪل استعمال جھڙو نه رھيو آھي .
ٻيون سڀ ڳالھيون ۽ بحث اتي ئي ڇڏيون ٿا پر تمام گھڻو ڏک ان وقت ٿيندو آھي جڏھن عيد، عاشورن، خوشي ۽ غمي ۾ ڳوٺ وڃڻ جو وقت ٿيندو آھي ته مون واري امان بابا سائين جي فون تان ڪال ڪري تاڪيد ڪندي آهي، “ابا پاڻي جا وڏا ڪين گاڏي ۾ کڻي اچجو متان ھتان جو پاڻي اوھان کي بيمار نه ڪري وجھي. هي ان ڳوٺ جي ڳالھه آهي جتي اڻ ڳڻيون کڏون، واٽر ۽ شاخون تمام ويجھو آھن.
منھنجي امان شناختي ڪارڊ ٺھڻ کان ويندي اڄ ڏينھن تائين پاڪستان پيپلز پارٽي جي پڪي جيالي آھي. ڪالھه جرمني مان ڪال ڪري امان کان پڇا ڪيم ته، “امان پاڻي واري مسئلي تي اوھان جو ڇا خيال آھي؟” ته چيائين، ابا مار پوي ماڻھن کي ھرڀرو پيا اسان جي وڏڙن کي مياريون ڏين ، اھي ويچارا ته جام پيا ڪوشش ڪن ته پاڻي چور پڪڙي وٺون پر جوھي برانچ ته الائي ڪٿان شروع ٿو ٿئي، اسان پڇڙي وارا اچي ڦاٿا آھيون. سائين صالح شاھ به نوجوانڙو ۽ ڀلو ماڻھو آھي، اسان جو ته مرشد آھي، اھو دعا ڪندو ته پاڻي به جام ٿي ويندو. مون چيو امان اوھان صحيح ٿا چئو. امان جون اهڙيون ڳالهيون ٻڌڻ کان پوءِ سنڌ کان ست سمنڊ پري ويهي سوچي رهيو آهيان ته مرشد سائين صالح محمد شاھ جي دعائن جو جيسين اثر ٿئي ۽ اسان جا وڏڙا انھن پاڻي چورن کي رسو وجھن ۽ پاڻي جي انتظام ڪاري ۽ ورڇ قانوني ٿئي، تيسين جوهي برانچ جي پڇڙي جا ماڻهو ته مري ويندا…! ان سوچ ۾ ويٺو ھيس ته ڪنھن دوست ڪال ڪري چيو ته جوھي جو آھين ھن معاملي تي ڇو چپ آھين. ان دوست کي صرف ايترو چيم ته ابا مان پوليٽيڪل سائنس ۾ ڊاڪٽر پيو ٿيان ان ڪري، ھن مسئلي کي سياسي مسئلو ڪري پيش ڪرڻ کان بھتر آھي ته ان مسئلي جا سڀ پاسا ماحولياتي، اقتصادي ۽ سماجي پھلو به ڏسڻ گھرجن.

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *