تازا ترين
  • *ڪراچي: مڪاني کاتي جي ملازمن پاران پگھارون آن لائين نه ٿيڻ خلاف احتجاجي مظاھرو *مڪاني کاتي جا سوين ملازم پريس ڪلب اڳيان ڌرڻو ھڻي ويھي رھيا، نعريبازي *سنڌ جي وڏي وزير واعدو ڪيو ھو پر ھن وقت تائين پگھارون آن لائين ناھن ٿيون: اڳواڻ*
  • *اسلام آباد: احتساب عدالت ۾ بينظير انڪم سپورٽ پروگرام جا ڪروڙين رپيا هڙپ ڪرڻ وارو ريفرنس*عدالت پيش نه ٿيڻ تي چئن جوابدارن جا گرفتاري وارنٽس جاري ڪري ڇڏيا *سعيد بلوچ، سليم خالد، عفت زهريٰ ۽ شعيب خان جا وارنٽس جاري ڪيا ويا *ريفرنس ۾ پ پ جي فرزانه راجا سميت 18 جوابدار نامزد آهن : نيب*
  • *سپريم ڪورٽ ۾ سکر ۽ ڪوٽڙي بئراج جي ڪينالن جي صفائي جون رهتون ادا نه ڪرڻ وارو معاملو *سپريم ڪورٽ پاران چيف انجنيئر سکر، ڪوٽڙي ۽ ايم ڊي سيڊا کان رپورٽ طلب *مونکي 2018 ۾ سکر ۽ ڪوٽڙي بئراج جي ڪينالن جي صفائي جو ٺيڪو مليو هو: درخواست *فنڊز جاري نه ٿيا پر مون پنهنجو ڪم مڪمل ڪيو: ٺيڪيدار * رقم ڏيڻ واري مطالبي تي صوبائي فنانس سيڪريٽري ڪميٽي جوڙي، ان منهنجي حق ۾ فيصلو ڏنو*
  • *سکر ۾ آبپاشي کاتي ۽ ضلعي انتظاميه پاران حددخلين خلاف آپريشن ٻئي ڏينهن به جاري *هيوي مشينري جي مدد سان حددخليون ڊاهڻ جو عمل جاري، وڏي انگ ۾ شهري گڏ ٿي ويا *ايڪسين سکر بئراج فياض شاهه، مختيارڪار سٽي ۽ ٻيا آفيسر به موجود*
  • *دادو ۾ مغوي ناري نمرتا ملاح جي وارثن جو عدالتي احاطي ۾ احتجاج *ايف آءِ آر داخل هئڻ باوجود پوليس جوابدار گرفتار ڪرڻ بدران اسان کي ڌمڪيون ڏيئي رهي آهي: مظاهرين *عدالتي احاطي ۾ احتجاج کان روڪڻ تي اهلڪارن ۽ نمرتا جي وارثن ۾ جهڙپون*
  • *اسلام آباد: وزير اعظم عمران خان جي صدارت هيٺ وفاقي ڪابينا جو اجلاس *ڪايبنا جي اجلاس ۾ معاشي ۽ سياسي سرگرمين سميت قومي سلامتي واري معاملي جو جائزو *ڪابينا جي اجلاس ۾ گلگلت بلتستان ۾ چونڊ نتيجن بابت بريفنگ به ڏني ويندي *ڪابينا ۾ ڪڻڪ، کنڊ جي اگهن ۾ واڌ سميت ٻين معاملن تي بريفنگ ڏني ويندي*
  • *خيرپور ويجهو قومي شاهراهه تي لڳل لکين روپين جون سولر پليٽون ۽ لائيٽون چوري *شاهه حسين باءِ پاس ڀرسان چور پول ڪيرائي 30 کان وڌيڪ سولر پليٽون ۽ لائيٽون چوري ڪري ويا *سولر پليٽن ۽ لائيٽن جي چوري بابت جاچ ڪري رهيا آهيون، جلد جوابدار گرفتار ڪيا ويندا: پوليس*
  • *لاهور:احتساب عدالت ۾شهباز شريف ۽ حمزه شهباز خلاف رمضان شگر ملز ريفرنس جي ٻڌڻي *عدالت ن ليگ اڳواڻ حمزه شهباز جي جوڊيشل رمانڊ ۾ پهرين ڊسمبر تائين واڌ ڪري ڇڏي *حڪومت اپوزيشن کان انتقام وٺڻ بدران عوامي مسئلن تي ڌيان ڏئي: حمزه شهباز*
  • *نئون ديرو واسي نوجوان پراسرار نموني لاپتا، وارثن جو احتجاج *16ورهين جو احمد بيگ ميراڻي لاڙڪاڻي جي موبائيل مارڪيٽ مان موٽرسائيڪل سميت گم ٿي هو: وارث*
  • *تنگواڻي ۾ ميونسپل ڪاميٽي جي ٻن ملازمن ۾ جهيڙو، گرفتار ٿيڻ بعد آزاد *ميونسپل ملازمن ڪرم علي نصيراڻي ۽ عابد علي نصيراڻي ۾ جهيڙو ٿي پيو *تنگواڻي: جهيڙو ڪندڙ ملازم گرفتار، ٽائون آفيسر جي مداخلت تي آزاد*
  • *اسلام آباد: احتساب عدالت ۾ آصف زرداري، فريال ٽالپر ۽ ٻين خلاف جعلي اڪائونٽس ريفرنس *اڳوڻي صدر آصف علي زرداري ۽ فريال ٽالپر جي حاضري کان ڇوٽ واري درخواست منظور *پوليس پاران گرفتار جوابدار حسين لوائي کي عدالت آڏو پيش نه ڪيو ويو*
  • *دادو: خانپور جوڻيجو ڀرسان پسٽل ڇٽڻ سبب نينگر زخمي *12ورهين جي عرفان پٽ نواب آرائين کي دادو اسپتال مان طبي امداد بعد نوابشاهه منتقل ڪيو ويو *دادو: عرفان کي پسٽل جون ٻه گوليون لڳل هيون: ڊاڪٽر*

حيدرآباد کي برسات نه انتظامي نااهلي ٻوڙي ڇڏيو

“پاڻي مٿي جهوپڙا، مورک اڃ مرن.” عام طور اهو پهاڪو انهن حالتن ۾ ڏنو ويندو آهي جڏهن ماڻهو درياهه يا ڪنهن واهه مٿان گهر اڏي پر کيس پيئڻ لاءِ پاڻي نصيب نه ٿئي! سنڌ جي ٻئي نمبر وڏي شهر حيدرآباد سان به اها ئي ساڳئي ڪار آهي. شهر جي پاسي مان ڀاڪر ڀري گذرندڙ سنڌو درياهه ۽ شهر جي وچان وهندڙ صاف پاڻي جا سڄا سارا 3 واهه هوندي به هن شهر جا واسي اڪثر اڃ مرندا آهن. درياهه ۽ پاڻي جي لنگهه جا واهه هوندي به برساتن ۾ هي شهر ٻڏي ويندو آهي ۽ ذري گهٽ رستن تي ٻيڙيون هلائڻ جهڙي صورتحال پيدا ٿي ويندي آهي. تازين برساتن جي اڳڪٿي 4 مهينا اڳ کان ٿيل هئي ۽ موسميات کاتي بار بار خبردار پئي ڪيو ته ڪراچي جيان حيدرآباد ۽ لاڙ سنڌ جا ٻيا شهر برسات جي ڪري شهري ٻوڏ جو شڪار ٿي سگهن ٿا ان ڪري ان ٻوڏ کان بچڻ لاءِ اڳواٽ اپاءُ ورتا وڃن. مون کي ياد آهي ته برساتن جو الرٽ جاري ٿيندي حيدرآباد جي ڊويزنل ۽ ضلعي انتظاميا پاڻي نيڪال جي حوالي سان ساندهه گڏجاڻيون شروع ڪيون پر جڏهن سومر جي شام کان شروع ٿيندڙ هلڪي برسات رات جو 12 بجي کانپوءِ پنهنجا جلوا ڏيکارڻ شروع ڪيا تڏهن ٽن مهينن کان انتظاميا جي جڙندڙ حڪمت عملي ڪنهن به ڪم اچي نه سگهي ۽ نيٺ منو شهر برساتي پاڻي جي لپيٽ ۾ اچي ويو هو جيڪو پاڻي هي سٽون لکڻ تائين شهر مان نيڪال نه ٿي سگهيو هو. حيدرآباد شهر مان برساتي پاڻي نيڪال ڇو نٿو ٿئي؟ اهو گذريل 25 سالن جو هڪ اهڙو سوال آهي جنهن جو حل ڪميشن جا ڏکيا امتحان پاس ڪري وڏين ڪرسين تي ويهندڙ آفيسر صاحبان اڃان تائين ڳولي نه سگهيا آهن. ڏٺو وڃي ته حيدرآباد شهر ۾ ڊرينيج سسٽم نالي ڪا به آفت موجود ڪانهي جيڪا شهر جو پاڻي نيڪال ڪري کڻي وڃي. شهر ۾ برابر درجنن جي حساب سان ننڍا وڏا ڊرينيج نالا موجود آهن پر انهن جي صفائي سالن کان نه ٿيندي آهي جنهن ڪري برسات جو پاڻي ته ٺهيو پر شهر جي عام واهپي جو پاڻي به نيڪال ٿيڻ مشڪل هوندو آهي. بنيادي طور شهر جي صفائي سٿرائي رکڻ، گندو پاڻي نيڪال ڪرڻ ۽ شهر کي خوبصورت بڻائڻ لاءِ ادارا موجود آهن. انهن ادارن ۾ شهري ترقي وارو ادارو ايڇ ڊي اي، ان جي ماتحت ادارو واسا، حيدرآباد ميونسپل ڪارپوريشن ۽ ميونسپل ڪميٽي قاسم آباد شامل آهن. شهري ترقي واري اداري ايڇ ڊي اي وٽ اربين رپين جي بجيٽ موجود آهي پر ان جي ماتحت اداري واسا وٽ ملازمن کي پگهارون ڏيڻ لاءِ هڪ رپيو به موجود نه آهي. حيدرآباد ميونسپل ڪارپوريشن وٽ روينيو حاصل ڪرڻ لاءِ انيڪ منصوبا آهن جن مان هڪ اندازي مطابق ماهوار ڪروڙين رپيا آمدني ٿئي ٿي پر اها آمدني سرڪاري اڪائونٽ ۾ وڃڻ بدران ڀتي جي صورت ۾ ميونسپل جي مخصوص ماڻهن حوالي ٿي ويندي آهي. ميونسپل ڪميٽي قاسم آباد وٽ به آمدني جا کوڙ ذريعا هوندا ۽ وڌيڪ ذريعا پيدا به ڪري سگهجن ٿا پر هن تعلقي تي وڏيرڪي سياست جو راڄ آهي ان ڪري عام خلق سدائين سورن ۾ رهي ٿي. انهن ادارن کي مانيٽر ڪرڻ لاءِ ڊپٽي ڪمشنر حيدرآباد وٽ به اختيار آهن. ڊويزن جي معاملن کي ڏسڻ لاءِ ڊويزنل ڪمشنر جي آفيس به حيدرآباد ۾ قائم ٿيل آهي. اهي سڀئي ادارا هوندي به حيدرآباد پيئڻ جي پاڻي کان محروم هجي ٿو ۽ جڏهن برسات پوي ٿي ته ٻوڏ جهڙي صورتحال پيدا ٿي ويندي آهي. پاڻ انهن ادارن جي ماضي جي ڪارڪردگي تي نٿا ڳالهايون ڇاڪاڻ ته بحث ڊگهو ٿي ويندو ۽ هڪ مضمون ۾ ان موضوع سان انصاف به نه ٿي سگهندو. پاڻ رڳو ڊويزنل ۽ شهري انتظاميا جي ٽن مهينن جي سرگرمين تي ٿورڙو بحث مباحثو ٿا ڪريون. برسات جو الرٽ جاري ٿيندي ئي ڊويزنل انتظاميا شهر جا نالا صاف ڪرائڻ لاءِ هدايتون جاري ڪيون. سنڌ سرڪار 4 ڪروڙ رپيا فنڊ به ڏياري موڪليو. ڊويزنل ڪمشنر جو خيال هو ته شهري ادارا ڪرپٽ آهن ان ڪري نالن جي صفائي ايف ڊبليو او کان ڪرائي وڃي. ايف ڊبليو او کي اهڙو عرض به لکت ۾ ارسال ڪيو ويو. ايف ڊبليو او شهر جي نالن جي صفائي لاءِ سروي به ڪئي پر پوءِ اوچتو ان اداري شهري علائقن جا نالا صاف ڪرائڻ واري ڪم جو ٺيڪو کڻڻ کان معذرت ڪري ڇڏي. هڪ مهينو اڳ اها معذرت ڊويزنل انتظاميا کي موصول ٿي. پوءِ فيصلو ڪيو ويو ته نالن جي صفائي جو ڪم واسا کان ڪرايو وڃي ۽ ان جي نگراني ڊپٽي ڪمشنر حيدرآباد پاڻ ڪري. هنگامي صورتحال ۾ نالن جي صفائي جو ڪم واسا جي ذمي ڪيو ويو، جنهن ٺيڪيدار به گهرايا ۽ ڪم به شروع ڪرايو پر شهر جا نالا مڪمل طور صاف نه ٿي سگهيا جنهن ڪري جيترا به نالا صاف ٿيا تن جو شهرين کي ڪو لاڀ حاصل ٿي نه سگهيو. سوال اهو ٿو پيدا ٿئي ته جڏهن برسات جي آمد ۾ 3 مهينا وقفو هو تڏهن کان ئي جيڪر هڪ هڪ ڪري نالا صاف ڪرايا وڃن ها ته لڳ ڀڳ هڪ مهيني اندر شهري نالا صاف ٿي وڃن ٿا ۽ اهڙو هاڃو برپا نه ٿي ها جهڙي صورتحال هاڻي برساتن ۾ پيدا ٿي آهي. ان ڳالهه ۾ ڪو شڪ نه آهي ته واسا جون پمپنگ اسٽيشننز بجلي تي هلن ٿيون ۽ بجلي برسات جي ڦڙي پوندي ئي غائب ٿي ويندي آهي ان ڪري پاڻي جي نيڪال ۾ وڏا مسئلا پيش ايندا آهن. سومر ۽ اڱاري واري رات به ايئن ٿيو. هوڏانهن مينهن اک ڏيکاري ۽ هيڏانهن حيسڪو مينهن جون اکيون ڏسي شهر کي اونداهه جي ورچاڙهي ڇڏيو. ظاهر آهي ته بجلي نه هجڻ جي ڪري واسا جون پمپنگ اسٽيشننز متاثر ٿيون هونديون پر متبادل طور جڏهن ڊيزل تي پمپنگ اسٽيشنز هليون پئي تڏهن به آخر ايترو پاڻي نيڪال ڇو نه ٿي سگهيو جيترو ٿيڻ گهرجي ها. حيرت ته ڪمشنر حيدرآباد جي ان وڊيو بيان تي به ٿي جنهن ۾ هن حيسڪو جي ڪنٽرول روم ۾ ويهي اها دعويٰ ڪئي ته برسات واري رات حيسڪو جي ڪارڪردگي اڳي کان بهتر هئي ۽ بجلي ساندهه هلندي رهي جنهن ڪري شهر مان پاڻي نڪرندو رهيو ۽ هن اها به دعويٰ ڪئي ته 5-6 ڪلاڪن ۾ بيٺل پاڻي نڪري ويندو ۽ شهر صاف سٿرو نظر ايندو. حيرت، کل، افسوس ۽ ڏک جهڙي ڳالهه اها هئي ته جنهن وقت ڪمشنر حيدرآباد جو وڊيو بيان حيسڪو ترجمان پنهنجي گروپ ۾ رکيو تنهن مهل ان ترجمان اهو بيان به رڪارڊ تي آندو ته حيسڪو ريجن جا 88 ۽ حيدرآباد شهر جا 22 فيڊر بند پيل آهن جن جي بحالي جو ڪم هلندڙ آهي. حيدرآباد کي سنڀالڻ برابر موجوده ڊويزنل ڪمشنر جهڙن آفيسرن جي وس جي ڳالهه نه آهي. جيڪڏهن اهڙن آفيسرن کان شهر سنڀاليو نٿو ٿئي ته گهٽ ۾ گهٽ هو حيسڪو جي حمايت ۾ اهڙا بيان ته نه ڏين جنهن سان شهرين جي زخمن تي مرهم بدران لوڻ ٻرڪجي وڃي. ڪمشنر صاحب حيسڪو جي اعليٰ ڪارڪردگي جا ته ڳڻ ڳايا پر هن صاحب اهو نه ٻڌايو ته گذريل ٽن مهينن کان انهن جيڪا برسات جي تياري پئي ڪئي سا ڪهڙي ٻوڏ ۾ ٻڏي وئي؟ منهنجو پنهنجو خيال آهي ته جيڪڏهن برسات کي منهن ڏيڻ لاءِ ماڻهو وٽ ٽن مهينن جو وقت هجي ته اهو 140 ملي ميٽر برسات ته ٺهيو پر ڪنهن وڏي دريائي ٻوڏ کي به منهن ڏئي سگهي ٿو. جيڪڏهن ڪمشنر صاحب جي اها ڳالهه درست آهي ته حيسڪو بجلي چالو رکي ۽ پمپنگ اسٽيشنز به هلنديون رهيون ته پوءِ اهو به ٻڌايو وڃي ته اها ڪنهن جي نااهلي هئي جنهن جي ڪري شهر مان 140 ملي ميٽر برسات جو پاڻي نيڪال نه ٿي سگهيو؟ حيدرآباد ۾ 25 سال اڳ 200 ملي ميٽر کان وڌيڪ برساتون پونديون هيون ۽ پاڻي نيڪال ٿي ويندو هو. هاڻي ته 40 يا 50 ملي ميٽر جو پاڻي به خارج ڪرڻ وڏو مسئلو بڻيل آهي. اهو پاڻي خارج نه ٿيڻ جو بنيادي سبب پاڻي جا اهي لنگهه بند ڪرڻ آهي جن کي نيچرل وهڪرا سڏجي ٿو. شهر جو ماسٽر پلان ئي نه آهي ته پلاننگ ڪهڙي ٿي سگهندي. انهن برساتن دوران عزاداري جا ڏينهن به هلندڙ آهن. برسات ته سومر کان وسي پر ان کان هڪ ڏينهن اڳ به اڪثر ماتمي پڙن جا روٽ گندي پاڻي ۾ ٻڏل نظر آيا. شهر ۾ ايڇ ايم سي جا 3 هزار سوئيپرز مقرر ٻڌايا وڃن ٿا. انهن سوئيپرز مان ڪو هڪ سوئيپر به اسان کي شهر جا روڊ رستا ۽ گهٽيون صاف ڪندي نظر نٿو اچي. حيدرآباد مان پاڻي نيڪال ڪرڻ بنهه آسان آهي. بنيادي طور نيت جي سچائي جي ضرورت آهي جنهن جو پري پري تائين ڪو عڪس ۽ اولڙو نظر نٿو اچي. جنهن شهر جي وچ مان 3 واهه وهندا هجن ۽ پاسي کان درياهه به لنگهي ويندو هجي ان شهر جي برسات جي پاڻي جي نيڪال لاءِ ماڻهو پريشان هجن تنهن جي انتظاميا لاءِ ڪهڙا لفظ لکجن؟ ڪرڻو رڳو ايترو آهي ته هڪ دفعي شهر جو ماسٽر پلان تيار ٿئي، ان ماسٽر پلان تحت برساتي نالا کوٽي ڪنهن واهه ۾ ان جو ڇوڙ ڪرائجي، ڊرينيج جي نالن جي صفائي جو ڪم متواتر هلندڙ هجي، شهر جا روڊ رستا اهڙي طريقي سان ٺاهيا وڃن جو پاڻي روڊن تي بيهڻ بدران برساتي نالن ۾ هليو وڃي. جيڪڏهن بار بار ڪروڙين رپين جي رقم خرچ ڪرڻ بدران هڪ دفعي اربين رپين ۾ حيدرآباد تي رقم خرچ ڪئي وڃي ته ڪو سبب نه آهي جو سنڌ جو هي دلربا شهر برساتي پاڻي ۾ ٻڏي ڪنهن ڍنڍ جو ڏيک ڏيڻ لڳي. هڪ ڳالهه اها جيڪا هتي نه ڪرڻ گهرجي پر ڪرڻ ضروري به آهي، اها هي ته حيدرآباد شهر برسات نه پر انتظامي نااهلي ٻوڙي ٿي. انتظاميا اها ڳالهه قبول نه ڪندي پر حقيقت ڪجهه ان طرح ئي آهي.

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *