Warning: session_start(): open(/var/cpanel/php/sessions/ea-php71/sess_ifjts0ifjuoolrm5v08d6aeecf, O_RDWR) failed: No such file or directory (2) in /var/www/html/wp-content/plugins/bsa-plugin-pro-scripteo/lib/functions.php on line 7

Warning: session_start(): Failed to read session data: files (path: /var/cpanel/php/sessions/ea-php71) in /var/www/html/wp-content/plugins/bsa-plugin-pro-scripteo/lib/functions.php on line 7
سرداري پڳ جو سياسي سفر - Pahenji AkhbarPahenji Akhbar سرداري پڳ جو سياسي سفر - Pahenji Akhbar
تازا ترين
  • ام رباب چانڊيو جي ٽن گهرڀاتين جي قتل ۾ملوث هڪ روپوش جوابدار ذوالفقار چانڊيو گرفتار *
  • *سڳيون ۾ انتظاميه پاران کرل مائينر جي ڪپرن تان قبضا ختم ڪرائڻ لاءِ آپريشن، ڪيترائي دڪان ڊاهي پٽ *انتظاميه ڳري مشينري جي مدد سان ڪيترائي دڪان ڊاهي پٽ ڪري ڇڏيا *انتظاميه پاران کرل مائينر جي کپرن تي ٺاهيل گهر خالي ڪرڻ لاءِ رهواسين کي 3 ڏينهن جي مهلت*
  • *شھدادپور جي عدالت پاران رمانڊ لاءِ پيش ڪيل جوابدار کي ماسڪ ۽ سوئيٽر پارائي پيش ڪرڻ جي هدايت *سرهاڙي پوليس ڪچي شراب جي الزام هيٺ گرفتار علي اڪبر مگسي کي عدالت ۾ پيش ڪيو *عدالت پاران جوابدار کي ماسڪ ۽ سوئيٽر پارائي پيش ڪرڻ جي هدايت *جوابدار ماسڪ ۽ سوئيٽر پارائڻ بعد ٻيهر پيش، عدالت کيس جوڊيشل رمانڊ تي جيل حوالي ڪري ڇڏيو*
  • *شڪارپور: دهشتگردي ٽوڙ عدالت پاران پوليس تي حملي ڪيس ۾6 جوابدارن کي 10،10 سال قيد جي سزا *عدالت مير ھزار، ابرار، اسرار، سرور، ھزارو۽ عزيز جکراڻي کي سزا ٻڌائي وئي *جوابدارن هڪ سال اڳ جيڪب آباد ويجهو پوليس تي حملو ڪري سرڪاري رائيفل ڦر ڪئي هئي*
  • *لاڙڪاڻي ۾ شھيدِ اسلام ڪانفرنس جون تياريون مڪمل، جي يو آءِ اڳواڻن ۽ڪارڪنن جي آمد جو سلسلو جاري *ميونسپل اسٽيڊيم ۾ داخلي رستن تي واڪ ٿرو گيٽ لڳايا ويا، سيڪيورٽي لاءِ پوليس نفري مقرر *شهيد اسلام ڪانفرنس کي جي يو آءِ سربراهه مولانا فضل الرحمان ۽ ٻيا اڳواڻ خطاب ڪندا*
  • *ڪوٽڙي: سي آءِ اي ڄامشورو پوليس جي ڪارروائي، منشيات ٺاهڻ ۾ استعال ٿيندڙ سامان جون 110 ٻوريون هٿ *ٻولھاڙي روڊ تي عبدالغفار چانگ کي گرفتار ڪري منشيات ٺاهڻ ۾ استعمال ٿيندڙ سامان جون 110 ٻوريون هٿ ڪيون: پوليس *ضلعي اندر منشيات فروشن کي منشيات ھلائڻ نه ڏينداسين. ايس ايس پي ڄامشورو*
  • *دڙو: ڪانڌڙا اسٽاپ وٽ محمودي رائيس مل کي بجلي جي شارٽ سرڪٽ سبب باهه وڪوڙي ورتو *باهه سبب لکين روپين جون ساريون سڙي ويون: رائيس مل ملڪ*
  • *پي ٽي آءِ قيادت ناراض ايم پي اي شهريار شر کي پرچائڻ لاءِ سڀاڻي ڏهرڪي پهچندي *وفاقي وزير شبلي فراز، اسد عمر، فردوس شميم، حليم عادل ۽ ٻيا اڳواڻ ڏهرڪي پهچندا *پارٽي قيادت سڀاڻي ملاقات لاءِ پهچندي، ڪجهه معاملا آهن جيڪي حل ڪيا ويندا: شهريار شر *ڏهرڪي: پ پ اڳواڻن پاران ايم پي اي شهريار شر سان پارٽي ۾ شموليت ڪرائڻ بابت ڳالهيون هلندڙ: ذريعا*
  • *دادو ۾ ٻن شادي شده عورتن پاران ڌار ڌار زهريلي دوا پي آپگهات جي ڪوشش، اسپتال داخل *دادو شهر جي رهواسڻ نظيران سولنگي ۽ پَٽُ گل محمد واسڻ صدوري پنهور کي اسپتال منتقل ڪيو ويو*
  • *عادلپور ويجهو 10 ايڪڙن تي بيٺل ڪمند کي باهه *ڳوٺ غلام علي ڪلوڙ ويجهو ڪمند جي فصل کي اوچتو باهه وڪوڙي ورتو *ڪنهن سان به دشمني ناهي، باهه لڳڻ سبب لکين روپين جو ڪمند سڙي ويو: عبدالجبار ڪلوڙ*
  • *ٽنڊي غلام حيدر ويجهو شادي شده عورت پاران مبينا ڦاهو کائي آپگهات *ڳوٺ علي اڪبر چانگ واسڻ 38ورهين جي پٺاڻي زال جمعون گهر اندر مبينا ڦاهو کائي ڇڏيو*
  • *تنگواڻي ۾ رولو ڪتن نينگري ۽ ٻن عورتن سميت 8 ڄڻن کي ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏيو *رازل خاتون لاشاري، صاحب خاتون، سنڌو ملڪ، قائم جعفري، گل حسن نندواڻي ۽ ٻيا زخمي اسپتال منتقل*
  • *ٺل: ڳوٺ عبدالعنبي لاشاري ۾ نينگر پاڻي جي تلاءَ ۾ ٻڏي فوت *امتياز علي راند کيڏندي پاڻي جي تلاءَ ۾ ڪِري ٻڏي فوت ٿي ويو، گهر ۾ ڪهرام*
  • *سنڌڙي ويجهو ڪارنهن الزام هيٺ قتل ٿيل فهميده شر مامرو *ميرپورخاص جي عدالت پاران جوابدار ڄاڻايل ڪريم بخش شر جي عبوري ضمانت ۾ 30 نومبر تائين واڌ*
  • *سپريم ڪورٽ ۾ جيڪب آباد جي اسڪول ۾ ڪرپشن ڪيس ۾ جوابدار جي اپيل تي ٻڌڻي *عدالت جوابدار آزاد علي جي 5-5 لک رپين جي گارنٽيز سان ضمانت منظور ڪري ورتي *جوابدار تي 34 لک رپيا ڪرپشن ڪرڻ جو الزام آهي: جوابدار جو وڪيل*

سرداري پڳ جو سياسي سفر

تاريخ جا پيرا کڻون ٿا ته انگريز راڄ جو اهم ڪارندو رابرٽ سنڊيمن 1876ع ۾ سرڪاري طور بلوچستان ۾ سرداري نظام جي پٺي ٺپريندي پاڻ کي ملندو ، انگريزن جي دور ۾ نه صرف بلوچ سردارن کي خاص علائقن جي اڻ لکي حڪمراني ۽ وظيفن سان نوازيو ويو هو پر سردارن جي ٻارن کي ٻاهرين ملڪن ۾ مفت تعليم لاءِ به موڪليو ويو.جيئن ايندڙ وقت سردارن جا اهي ٻار پڙهي لکي انگريز سرڪار جا سٺا وفادار حڪمران ٿي سگهن.
انگريز دور ۾ مراعتون ڏيئي بلوچ سردارن کي الڳ الڳ انتظامي علائقا حوالي ڪيا ويا ، سردارن جي مرضيءَ سان سردارن جي وفادار ماڻهن تي“ ليوي فورس” جوڙيو ويو، ليوي فورس جي ڀرتي جا اختيار به سردارن جي حوالي هئا، ليوي فورس پگهار ته انگريز سرڪار کان وٺندو هو پر عام ماڻهن جي زندگين جا فيصلا، ٻڌي ۽ ڇوڙي جو ڪم پنهنجي قبيلي ۽ علائقي جي سردارن جي چوڻ تي ڪندو هو. ان ڪري ليوي فورس جو تصور سردار جي نجي فورس تحت ئي ٿيندو هو.
لالا هتورام“ تاريخ بلوچستان” ۾ لکي ٿو ته“ بلوچ وفادار ماڻهو آهن، اهي وفا خاطر پنهنجي جان به ڏيئي سگهن ٿا اگر دوستي نڀائڻ تي اچن ته دنيا جي ڪا به طاقت انهن کي روڪي نٿي سگهي.”
رابرٽ سنڊيمن شايد بلوچ سردارن جي وفا واري گڻ ۾ ٿورو وڌيڪ رعايتن جو ڳڙ ملائڻ جي ڪوشش ڪئي سياسي دوستي کي ايترو وڌايو جو هن سردارن کي بانور ڪرايو ته توهان ئي هن علائقي جا بادشاھه آهيو ان رعايتن، بي پناهه اختيارن ۽ بادشاهي شوق سبب ئي جنوري 1874ع ۾ “خان آف قلات” خان خدا داد خان خلاف سردارن کي ميڙي انگريزن بغاوت ڪرائي، سردارن جي ان بغاوت سان بلوچستان نه صرف مختلف سرداري ايڪائين ۾ ورهائجي ويو هو پر اڳتي هلي 1887ع ۾ انگريزن خان آف قلات کان 5500 روپين جي سالياني ٺيڪي تي ڪوئيٽا ۽ بولان جو علائقو مستقل طور وٺي “برٽش بلوچستان” جا بنياد وڌا. ايئن ئي لڳ ڀڳ ڏيڍ صديءَ اڳ سرڪاري سطح تي بلوچستان ۾ سرداري نظام جا بنياد رکندڙ رابرٽ سنڊيمن ته هاڻي هن دنيا مان هليو ويو آهي پر اهو سرداري نظام بلوچستان کان ٿيندو سنڌ جي اترين ضلعن گهوٽڪي، جيڪب آباد، شڪارپور ۽ لاڙڪاڻي تائين وڻ ويڙهي جيان پهچي ويو آهي .
اختيارن، فيصلن ۽ سزائون ڏيڻ جي خوفناڪ جهلڪ اوهان سان ڪا هڪ هجي ته سلجي، هڪ عالمي خابرو اداري جي صحافي کان اها ڳالهه اڃان به نٿي وسري جڏهن هن ھڪ سردار کان انٽرويو ڪندي پڇيو هو ته اوهان پهريون قتل ڪڏهن ڪيو هو ته هن وڏو ٽهڪ ڏيئي چيو هو ته سال ته ياد ناهي پر ان وقت منهنجي عمر فقط 14 سال هئي اوهان اندازو ڪيو ته باقي زندگي ۾ هن سردار ڪيترا ماڻهو پنهنجي هٿن سان ڪٺا هوندا ۽ ڪيترن ماڻهن کي پنهنجي گماشتن جي ذريعي ڪهايو هوندو.
هڪ سردار جي اڳيان هڪ عام ماڻهو جي حيثيت شطرنج جي وڇايل بساط تي رکيل مهرن کان وڌيڪ ڪجهه به ناهي هوندي سردار جڏهن به چاهي ته هو ڪنهن به مهري کي بساط تان هٽائڻ ۾ دير نٿو ڪري. اهي سڀ اختيار اها طاقت ڪيئن ممڪن آهي ته پاڻمرادو سردارن جي حوالي ٿي هجي. پاڻ پري نٿا وڃون سنڌ جي اترين ضلعي رڳو شڪارپور جو مثال کڻون ٿا جتي بجاراڻين جي دشمني تيغاڻين سان هلي رهي آهي سردار شبير بجاراڻي سنڌ حڪومت ۾ هن وقت وزير آهي ۽ سردار تيغو خان تيغاڻي سنڌ حڪومت جي ٻئي وزير امتياز شيخ جو ساڄو هٿ آهي، سنڌ اسيمبلي جو اسپيڪر آغا سراج دراني، مير عابد حسين ڀيو ميمبر قومي اسيمبلي ۽ سردار ڊاڪٽر ابراهيم جتوئي جو تعلق به شڪارپور سان آهي انهن سمورن سردارن جا نه صرف علائقا ورهايل آهن پر سڀني سردارن وٽ ڏوهاري ماڻهن جا نجي فورس به جوڙيل آهن. اتر سنڌ جي ضلعن گهوٽڪي، جيڪب آباد، لاڙڪاڻي سان گڏ شڪارپور به هن وقت نه صرف قبائلي جهيڙن جي باھه ۾ سڙي رهيو آهي پر شڪارپور هن وقت ايراني تيل جي اسملنگ، بين الصوبائي تيل جي پائيپ لائين مان تيل جي چوري،منشيات ۽ جديد هٿيارن جي ڪاروبار ۽ ڀنگ لاءِ ماڻهن جي اغوا جي ڪاروبار سبب سردارن لاءِ شڪارپور سونا انڊا ڏيندڙ ضلعو آهي.
دور بدليو ناهي ايئن لڳي ٿو ڄڻ اڄ به اسان اڃان انگريز راڄ جي ڏيڍ صدي جي کوٽيل سرداري نظام جي خندق ٽپي نه سگهيا آهيون سردارن جي اها سرداري جي پڳ جيڪا ماضيءَ ۾ به رابرٽ سنڊيمن جي هٿ هيٺ هلندي هئي سا هاڻي وقت جي حڪومتن ۽ رياست جي ڇپر ڇانو ۾ هلي ٿي ان ڪري اوهان کي مخصوص خاندانن جا ماڻهو ئي هر نئين حڪومت ۾ اقتدار جي مسند تي ويٺل ملندا.
اسان وٽ ڪافي ماڻهن جو خيال آهي ته سرداري نظام ته ڀٽي شهيد ڪوئيٽا ۾ هڪ وڏي عوامي جلسي ۾ اعلان ڪري 1976ع ۾ ئي ختم ڪري ڇڏيو هو پر حقيقت بنھه ان جي ابتڙ ئي آهي، ڪجهه سال اڳ بلوچستان جي قومي تحريڪ بابت ريسرچ جي سلسلي ۾ اسان ڪجهه دوستن کي ڪوئيٽا وڃڻو پيو هو اسان جي ملاقات بي اين پي جي اڳواڻ حبيب جالب سان ٿي هئي، حبيب جالب جي تعليم ماسڪو ۾ ٿي هئي حبيب جالب جي سڃاڻپ ملڪي سياست ۾ ترقي پسند قومپرست واري هئي، هن وٽ طبقاتي جدوجهد لاءِ مارڪس جو فلسفو سياست جي پلئه ۾ ٻڌل هو. ان ملاقات ۾ حبيب جالب ٻڌايو ته 8 اپريل 1976ع تي شهيد ذوالفقار علي ڀٽي ڪوئيٽا ۾ جوش خطابت دوران سرداري نظام ختم ڪرڻ جو اعلان ڪيو ته عوام به سردارن جي خلاف نعرا هڻڻ شروع ڪيا، شهيد ڀٽي فخر مان هوا ۾ مڪو لهرايو، دراصل اهو مڪو پ پ پ مخالف بلوچستان ۾ قائم ڪيل سردارن جي نيپ جي حڪومت لاءِ هو.
اوچتو ڀٽي صاحب کي احساس ٿيو ته اسٽيج تي سردار دودا خان به ويٺو آهي ڀٽو صاحب عوام سان ٻيهر مخاطب ٿيو ساڳي جوش سان خطاب ڪندي چيائين اڄ کان ملڪ ۾ ڪو به سردار نه هوندو فقط هڪ سردار هوندو سردار دودا خان!! ، عوام وري سردار دودا خان جي حق ۾ نعرا هڻڻ شروع ڪيا ان جو سبب شايد اهو هو جو جلسي ۾ گهڻي کان گهڻي شرڪت سردار دودا خان جي ئي قبيلي جي ماڻهن جي هئي. حبيب جالب جو چوڻ هو ته شهيد ڀٽي جو سرداري نظام ختم ڪرڻ جو اعلان فقط ان جي مخالف سياسي سردارن جي لاءِ ئي هو، باقي جيڪي سردار ڀٽي شهيد سان گڏ هئا انهن جي سرداري کي ڪو لهر نه لوڏو آيو .
ڀٽي شهيد جي سرداري نظام جي خاتمي واري تقرير کان ڪجهه ئي سال پوءِ جڏهن جنرل ضياءَ اقتدار ۾ آيو ته هن سنڌ ۽ بلوچستان جي سردارن کي نه صرف بي پناهه رعايتون ڏنيون پر سياسي، معاشي ۽ سماجي سگهه فراهم ڪئي ، ضياءَ جي دور ۾ بلوچستان جي ناراض سردارن کي ڪابل مان وڏي عزت احترام سان ٻيهر پنهنجن، پنھنجن علائقن ۾ رهندڙ رعيت مٿان راڄ ڪرڻ لاءِ آندو ويو ، ايئن اڻ لکئي معاهدي تحت سنڌ ۽ بلوچستان جي سردارن کي اقتدار جي مسندن تائين پهچائي سردارن جي ذريعي عوام جي جمهوري تحريڪ جي نڙي تي به لت ڏياري ويئي.
ون يونٽ کان وٺي ملڪ ۾ لڳل مارشل لائن، ٻٽي مڪاني نظام کان وٺي ڪالاباغ ڊيم، ٿر ڪينال، قدرتي وسيلن جي مالڪي ۽ سنڌي ٻوليءَ جي بقا جي جدوجهد سميت ملڪ جي جمهوري جدوجهد توڙي سنڌ جي قومي وحدت جي وجود واري تحريڪ ۾ اوھان کي سنڌ جا سردار ٻاهرين ٻني تي ئي ملندا، هي وطن ۽ قوم کان لاتعلق سردار پنهنجي سياسي، سماجي طاقت ۾ اضافي جي لاءِ وقت جي هر حڪمران سان گڏ بيٺل آهن، هنن جي قبائلي ۽ نسلي سياست سنڌي قوم جي تشڪيل جي آڏو بند ٻڌڻ جو ڪم ڪري ٿي هنن جي ڪوشش آهي ته عام ماڻهو قبيلن، ذاتين ۽ نسلن جي بنياد تي سياست ڪري، منجهن گڏيل اجتماعي قومي سوچ پيدا ئي نه ٿئي ، هنن سردارن جون ترجيحون مجموعي طور قومي ۽ عوامي مفادن جي خلاف آهن سرداري نظام ۾ هڪ فرد وٽ ئي طاقت جي سگهه گڏجي ٿي جنهن ڪري انساني حقن جون ڀڃڪڙيون روز جو معمول آهن، سرداري نظام ۾ اظهار جي آزادي جو تصور ڪرڻ ئي وڏو گناھه آهي، هنن جي محلن ۾ هنن جي قبيلن ۽ راڄن جا ماڻهو هن آگاهي ۽ گڏيل شعور واري ايڪيهين صديءَ ۾ به پيرن اگهاڙي داخل ٿين ٿا ۽ پٽ تي ويهي، غلامن جيان پنهنجون عرضيون پيش ڪن ٿا، هنن وٽ عورت اڄ به صديون پراڻي رسمن جي آويءَ ۾ پچن ٿيون هي ڪارو ڪاري جي ڪڌي رسم جا موجد آهن ۽ اڄ به هنن جي علائقن ۾ ڪارين جا ڪوٽ ٺهيل آهن ڪاريون ٿيل عورتون هنن جي درن جون ٻانھيون آهن، جن جي جسمن ۽ ساهن تي هن جو ئي قبضو آهي، هي راڄن جي فيصلن ۾ رڳو سرداري ڏنڊ نٿا وٺن پر عام ماڻھو جي قتل جي قيمت ڏهه لک رپيا ۽ سردار جي قتل جو قصاص سڱ چٽين سان گڏ ڪروڙ روپين کان مٿي مقرر خدا جي خلق کي نياپو ڏين ٿا ته هي اتم ۽ اعليٰ نسل جا ماڻهو آهن جن جي قيمت ڪروڙن ۾ آهي.
سنڌ ۾ سرداري نظام اڄ به اسان جي توقع کان وڌيڪ طاقتور آهي. شهيد بي نظير ڀٽو جي جمهوري، سيڪيولر ۽ لبرل سياست جي وراثت جو وارث آصف علي زرداري به ملڪ جو صدر هوندي زرداري قبيلي جي پڳ ٻڌڻ لاءِ ننهن چوٽيءَ جا زور هڻي ٿو.
سرداريءَ جي سياسي پڳ جيڪا رابرٽ سنڊيمن بلوچستان جي قومي وحدت کي ورهائڻ لاءِ 1876ع ۾ بلوچن جي مختلف قبيلن جي سردارن کي ٻڌائي هئي سا پڳ صدي کان مٿي سفر ڪري هاڻي سنڌي قوم کي ذاتين قبيلن ۽ نسلن ۾ ورهائڻ جي لاءِ مٽياري جي ميمڻن، سکر جي ميراڻين، بدين جي ملاحن ، نوشهرو جي ماڇين (سولنگين ) ۽ هالا جي مڱڻهارن تائين اچي پهتي آهي هر شاطر، ظالم، موقعي پرست، وطن، عوام ۽ قوم دشمن جي ڪوشش آهي ته هو ڪنهن به قبيلي جو سردار ٿي رياستي ادارن جي آشيرواد سان عام ماڻهو جي نڙي تي ننهن ڏيئي ويهي نسلن تائين سياسي چٻڙاٽو ڪري.
مهذب دنيا هاڻي قبيلن، نسلن جي اتم ۽ نيچ پڻي مان نڪري صلاحيتن، ڪردار ۽ ڪم جي نتيجن جي آڌار تي ماڻهن جو قدر ڪرڻ شروع ڪيو آهي. هتي هي اڃان اسان کي واپس رابرٽ سنڊيمن جي دور ۾ وٺي وڃڻ جي ڪوشش ۾ آهن. جيئن اسان جا نسل اطاعت سان ئي زندگي گذارڻ جا گر سکي سگهن.
سرداري نظام دراصل انسان جي سوچ، صلاحيت، هنر، ڪم ۽ ڪردار جو دشمن نظام آهي.هن نظام ۾ فقط ماڻهپي جو قتل نٿو ٿئي پر سردار جي پڳ جي هر ور ۾ عام ماڻھوءَ جو ساھه نپوڙ جي ٿو.

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *