تازا ترين
  • *سيوهڻ ۾ ايڪتا ثقافتي ڏهاڙي جي حوالي سان ريلي ڪڍي وئي، نوجوانن پاران قومي گيتن تي جهمريون *نوجوان اتحاد پاران جھاز چوڪ کان شاندار ايڪتا ريلي ڪڍي وئي، مختلف علائقن جو گشت*
  • *اسلام آباد بارڪائونسل جي 5 ميمبرز جي ڪاميابي جو نوٽيفڪيشن جاري ڪيو ويو *سيد قمر حسين سبزواري 1455 ووٽ حاص ڪري ميمبر بار ڪائونسل چونڊجي ويو *راجا حليم عباسي 1335، ذوالفقار عباسي 1101 ووٽ حاصل ڪيا:نوٽيفڪيشن*
  • *مورو ويجهو مبينا مقابلي دوران زخمي حالت ۾ گرفتار ڏوهاري سميت 3 ڄڻن خلاف ڪيس داخل *پوليس پاران زخمي ڏوهاري نذير عرف لوٽي جت برهماڻي سميت ٽن ڄڻن خلاف مقابلي جو ڪيس داخل*
  • *لاڙڪاڻو: ڦل روڊ تان اڻڄاتل شخص جو لاش هٿ، پوليس حدبندي جو جواز ڄاڻائي لاش اسپتال منتقل نه ڪيو *اطلاع باوجود پوليس ناهي پهتي، ڪيترن ئي ڪلاڪن کان لاش روڊ تي پيل آهي، نوٽيس ورتو وڃي: شهري*
  • *ٽنڊو محمد خان ۾ ڪورونا جي وڌيڪ 20 ڪيسن جي تصديق، متاثرن جو انگ وڌي 167 ٿي ويو *ڪورونا متاثرن ۾ 2 پي پي ايڇ آءِ جا ملازم ۽ 18 شهري شامل *ڪورونا متاثرن کي سندن گهرن ۾ آئيسوليٽ ڪيو ويو آهي: فوڪل پرسن*
  • *پرڏيهه ۾ به ايڪتا ڏهاڙي جا پڙاڏا، قطر جي دوها شهر ۾ ثقافتي پروگرام منعقد، قومي گيتن تي جهمريون *نواب ولي محمد واسي نوجوانن پاران ثقافتي ڏهاڙي تي قومي گيتن تي جهمريون هنيون ويون*
  • *مورو ويجهو مبينا مقابلي دوران زخمي حالت ۾ گرفتار ڏوهاري سميت 3 ڄڻن خلاف ڪيس داخل *پوليس پاران زخمي ڏوهاري نذير عرف لوٽي جت برهماڻي سميت ٽن ڄڻن خلاف مقابلي جو ڪيس داخل*

لبيا ڪرنل قذافي کان ڪمانڊر حفتار تائين

`لبيا اڳي ڪرنل قذافي جي نالي سان سڃاتو ويندو هو، جنهن سيپٽمبر 1969ع ۾ بادشاهه ادريس جي تختو اونڌو ڪري اقتدار تي قبضو ڪيو. هو مصر جي جمال عبدالناصر کان ايترو ته متاثر هو جو بغاوت کان فورن پوءِ هن پنهنجو عهدو ميجر مان ڦيرائي پاڻکي ڪرنل قذافي سڏائڻ شروع ڪيو، حالانڪه هو جنرل به سڏائي پئي سگهيو. ان وقت 26 سالن جي جنهن فوجي نوجوان تختو انڌو ڪرڻ ۾ قذافي جي مدد ڪئي تنهنجو نالو حفتار هو ۽ ان ئي حفتار جنهن کي هاڻي ڪمانڊر خليفو حفتار سڏين ٿا تنهن 42 سالن کان پوءِ 2011ع ۾ ساڳي ئي صدر ڪرنل معمر قذافي جو آمريڪا ۽ ناٽو جي مدد سان باب پورو ڪيو. اڄ لبيا ۾ سڀ کان گهڻو نالو 77 سالن جي پوڙهي ڪمانڊر حفتار جو ورتو پيو وڃي جيڪو 1973ع ۾ يهودين جي روزي واري ڏينهن يوم ڪپور تي اسرائيل خلاف جنگ ۾ به وڙهيو، ته 1980ع ۾ پاڙيسري ملڪ شاڊ خلاف لبيا جي فوجن جي قيادت به ڪئي. پر 1987ع ۾ شاڊ جي فوجين جڏهن کيس گرفتار ڪري جنگي قيدي بنائي ورتو ته ڪرنل قذافي هن کي عاق ڪري ڇڏيو جنهنڪري هو ناراض ٿي 1990ع ۾ CIA سان ملي ويو جنهن شاڊ سان ڳالهين وسيلي سندس آزادي يقيني بنائي.هو آمريڪا ۾ آمريڪي شهري جي حيثيت ۾ رهندو هو ۽ کيس لبيا جي عدالت سندس غيرحاضري ۾ ڦاسي جي سزا ڏني هئي. هو 2011ع ۾ ناٽو جي چوڻ تي واپس لبيا موٽي آيو ۽ 2019ع ۾ بن غازي سميت ڏکڻ ۽ اوڀر جي مک علائقن تي سندس ٺاهيل لبين نيشنل آرمي LNA جي مدد سان قبضو ڪيو.قذافي وانگر هو به مصر جي فوجي صدر کان ايترو ته متاثر آهي جو پاڻکي “لبيا جو سسي” بنائڻ چاهي ٿو. روس، مصر، فرانس، متحده عرب امارات به سندس مدد ڪري رهيا آهن. مصر مان تازي رپورٽ موجب روس جي خانگي ڪمپني ويگنر جا 2000 ڪرائي جا سپاهي لبيا ۾ وڙهي رهيا آهن ۽ سندن مدد لاءِ آمريڪي دعويٰ موجب روسي سرڪار تازو ڳجهي نموني جنگي جهاز به موڪليا آهن. رپورٽ موجب هن وقت 8 ارب روبل روسي ڪرنسي ملڪ ۾ گردش ڪري رهي آهي ۽ تازو ڪوڙن لبيائي دينارن سان ڀريل ٻه ڪنٽينر روس کان لبيا ايندي مالٽا وٽ پڪڙيا ويا جنهن۾ هڪ ارب دينار هئا جيڪي حفتار جي فوجين جي مدد لاءِ موڪليا پئي ويا. هڪ لبيائي دينار 120 پاڪستاني رپين برابر آهي. عرب امارات وري سندس مدد لاءِ نه فقط ڊرون موڪليا آهن پر حفتار مخالف GNA جي حڪومت کي اقتصادي طور ناڪام ڪرڻ لاءِ تيل جي ٻيڙن جي ناڪا بندي به ڪئي آهي. جنهن سان لبيا جي سرڪار کي 4 ارب ڊالرن جو نقصان پيو آهي.
ٻئي پاسي ڪمانڊر حفتار جي مخالف گورنمينٽ آف نيشنل اڪارڊ GNA جيڪا 2014ع جي چونڊن جي نتيجي ۾ جنهن۾ فقط 18سيڪڙو ووٽرن حصو ورتو ۽ جنهنجي قيادت وزيراعظم فيض السراج ڪري رهيو آهي پهريائين ٽرپولي ۾ قائم ڪئي وئي هئي. اقوام متحده سميت اٽلي، ترڪي ۽ قطر سندس فوجي، مالي ۽ سفارتي مدد ڪري رهيا آهن. ان حڪومت ۾ لبيا جي سابق فوج جا رهيل کهيل 30 هزار فوجي ۽ ٻيا هٿياربند گروهه شامل آهن ۽ سندن لبيا جي اترين ۽ الهندي علائقن تي قبضو آهي. انجي مدد لاءِ ترڪي شامي مهاجرن مان 2,000 سپاهي ڀرٿي ڪري کين 100 ترڪ فوجي آفيسرن جي قيادت ۾ لبيا موڪليو آهي ڇوته قذافي جي وڃڻ سان ترڪي کي وڏو نقصان پيو آهي.پر UAE جي دعويٰ آهي ته ترڪي 10 هزار شامي ڪرائي جا فوجي ڀرتي ڪري موڪليا آهن. سوڊان UAE تي الزام هنيو آهي ته هو سندن شهرين کي ڪرائي تي ڀرتي ڪري لبيا ويڙهه لاءِ موڪلي رهيو آهي.
ايئن تيل سان مالامال آفريڪي ملڪ جيڪو 1951ع ۾ آزاد ٿيو سو پرڏيهي طاقتن جي ٻين جي ڪلهي تي بندوق هلائڻ proxy war جي پاليسي جو ڳڙهه بنجي چڪو آهي ۽ اقوام متحده جي سيڪريٽري جنرل انتي سخت تشويش جو اظهار ڪيوآهي. لبيا جتي هن وقت في فرد سالياني سراسري آمدني 7 هزار ڊالر آهي سا عرب اسپرنگ جي نتيجي ۾ صدر معمر قذافي جي آڪٽوبر 2011ع ۾ قتل بعد طاقت جو خال ڀرڻ جي ڪوشش ۾ رسا ڪشي سبب پراڪسي ويڙهه جو شڪار آهي. جنهن۾ هزارين ماڻهو مري ويا آهن ۽ اقوام متحده موجب 2 لکن جي لڳ ڀڳ بي گهر ٿيا آهن، ٽيون حصو آبادي پاڙيسري ملڪ تيونس لڏي وئي آهي ۽ 13 لک ماڻهو امداد جا منتظر آهن. لبيا جي 66 لک مان 97سيڪڙو آبادي سني، مسلمان ۽ عربي ڳالهائيندڙ آهي جنهنکي بربر سڏين ٿا انڪري ان ويڙهه ۾ ملڪ جي جاگرافيائي سلامتي قائم آهي حالانڪه اوڀر ۾ ڪمانڊر حفتار ۽ اتر اولھه ۾ GNA جي حڪومت آهي جنهن پنهنجو هيڊ ڪوارٽر ٽرپولي کان منتقل ڪري تبرڪ ۾ قائم ڪيو آهي ڇوته 2012ع جي چونڊن بعد وزيراعظم زئيدان کي اغوا ڪري 2 پارلياماني ميمبرن سميت ماريو ويو ۽ سيپٽمبر 2012ع ۾ بنغازي ۾ آمريڪي سفارتخاني تي حملو ڪري سفير ڪرسٽوفر اسٽيون ۽ انفرميشن آفيسر سين سمٿ کي به ماريو ويو جنهنجي ذميداري انصار الشرعيه گروپ قبول ڪئي. آمريڪا ۽ ناٽو انکان پوءِ لبيا مان ٽپڙ گول ڪيا.
قذافي انقلابي هيرو کان نفرت انگيز ليڊر تائين 42 سال حڪمراني ڪندو رهيو. کيس وچ اوڀر جي سياست جو پڪاسو سڏيندا هئا جيڪو ڪڏهن Pan-Arab جا نعرا هڻندو هو ته ڪڏهن پاڻکي مسلم دنيا جو امام ته ڪڏهن آفريڪا جي بادشاهن جو سرتاج سمجهندو هو. شروع۾ هو خوبرو فوجي نوجوان انقلابي آفيسر هو. 1954ع ۾ جڏهن هن ريگستاني غريب ملڪ۾ تيل جا ذخيرا دريافت ٿيا تڏهن ماڻهن جي حالت گهڻي نه سڌري ڇو ته انتي ٻاهرين تيل ڪمپنين جو قبضو هو، جن جو نفعي ۾ اڌ هو ۽ هو سندن پرڏيهي گراهڪن جي منشا موجب تيل جو اگھه مقرر ڪندا هئا. تنهنڪري اچڻ سان هن ڦڏو ڪيو ته جي تيل جون قيمتون نئين سر نه مقرر ڪيون ويون ته هو تيل بند ڪري ڇڏيندا پر تيل ڪمپنين جي ڪنن تي ڪابه جونءَ نه چري، جواب ۾ هن خطاب ڪندي چيو ته جي لبيا 5 هزار سال تيل کانسواءِ جيئرو رهي سگهي ٿو ته ڪجهه سال ٻيا به انکان سواءِ رهي سگهي ٿو. سندس ان ڌمڪي ڪم ڏيکاريو ۽ پرڏيهي تيل ڪمپنين ۾ مک حصو لبيا جو ٿي ويو، جنهن سان ڪاري سون 30 لک ماڻهن جي قسمت بدلائي ڇڏي ۽ في فرد سراسري سالياني آمدني 11 هزار ڊالرن تي پهتي. قذافي حالانڪه بدو خاندان ۾ ڄائو ۽ گهڻو پڙهيل به نه هو پر پاڻکي فلاسافر سمجهڻ لڳو ۽ Green Book لکيائين جنهن ۾ چيل هو ته سندس نظريو سرمائيداري ۽ ڪميونزم جي ناڪامي بعد ٽيون عالمي نظريو آهي.اهو ڪتاب پرائمري کان يونيورسٽي تائين نصاب ۾ شامل ڪيو ويو هو. سندس ڊگهي حڪمراني ڪري لبيا ۾ اڻسهپ وڌندي وئي۽ سماج اندران ئي اندران ڀرندو رهيو. جنهن نظرئي وسيلي هن پنهنجي عوام جي آزادي جي ڳالهه ڪئي هئي، ان ئي سان عوام کي غلام بنائڻ لاءِ ڪتب آندو ويو. متبادل رستا، آواز، ۽ قيادت ختم ٿيندي وئي ۽ عوام سياست کان پري ڀڄندو ويو. سندس نظرئي تحت عوام جي مسئلن جو حل مسلسل چونڊن بجاءِ هڪ پارٽي جي جهنڊي هيٺ ڪميٽين ٺاهڻ ۾ هو. سبز انقلاب هيٺ جيڪو طاقت جو ٽڪنڊو ٺاهيو ويو هو تنهنجي چوٽي تي سندس خاندان ۽ وفادارن جو ٽولو ويٺل هو ۽ تري ۾ عوام هو. اختلاف رکندڙن کي گم ڪيو ويندو هو، يا مٿن تشدد ڪري ماريو ويندو هو، يا سزائون ڏئي کين ختم ڪيو ويندو هو. قابل ۽ تعليم يافتا ماڻهن بهتر سمجهيو ته ملڪ ڇڏي هليا وڃن. پوءِ به قذافي جي دعويٰ هئي ته جي دنيا ۾ ڪا سچي جمهوريت آهي ته اها لبيا ۾ آهي. آمريڪي دانشورن کي 2006ع ۾ خطاب ڪندي هن چيو ته هتي مخالفن کي آزادي ڏيڻ جو مطلب تقريرن جي آزادي ڏيڻ نه پر ڌماڪن ۽ ماراماري جي آزادي ڏيڻ آهي. 1986ع ۾ برلن ۾ آمريڪي سپاهين تي حملي ۽ 1988ع ۾ اسڪاٽلينڊ جي علائقي لاڪربي مٿان اڏامندڙ Pan Am جي جهاز تي بم ڌماڪي ۾ 270 مسافرن جي مري وڃڻ تاريخ جا ٻه وڏا واقعا هئا جن کيس سرد جنگ جي آخر ۾ لوڏي ڇڏيو. صدر ريگن پاران ٽرپولي ۽ بن غازي تي آمريڪي حملن ۾ ته هو بچي ويو پر آخر 1999 ع ۾ لاڪربي حملي ۾ ٻن شڪين کي آمريڪا حوالي ڪيو ويو جن مان هڪ کي جنم ٽيپ ۽ ٻئي کي آزادي ملي. عراقي صدر صدام جو حشر ڏسي هن اولھه سان ڳالهين ذريعي ڪيميائي ۽ ائٽمي هٿيار ڦٽا ڪيا جنهن۾ ڊاڪٽر عبدالقدير جو نالو به ورتو ويو. ان بعد لاڳاپن جي بحالي سان معاشي ناڪابندي ختم ٿي.2010ع ۾ جڏهن عرب اسپرنگ تيونس ۾ داخل ٿيو تڏهن ڪنهن کي گمان نه هو ته اهو لبيا۾ به ايندو. ماڻهن کان سندس صعوبتون ته وسريون نه هيون پر پوءِ به اڪثريت جو خيال هو ته هو ٻين عرب اڳواڻن وانگر مغربي ملڪن جو ڇاڙتو نه هو. آخر لبيا جو هي بي تاج بادشاه گادي واري شهر ٽريپولي کان ڀڄندي ڀڄندي پنهنجي اباڻي علائقي سرتي ۾ لڪي پهتو جتي 20 آڪٽوبر 2011ع تي ماڻهن کيس پڪڙي بيدردي سان ماري لاش مارڪيٽ ۾ نمائش لاءِ رکي ڇڏيو. سندس وصيعت موجب لاش اباڻي علائقي۾ دفن ڪرڻ بجاءِ ريگستان ۾ گمنام جڳھه تي پوري ڇڏيو. اقوام متحده جي تعاون سان 2018ع ۾ سمورن مخالف گروهن جي ڪانفرنس ۾ اهو اتفاق ڪيو ويو ته چونڊون ڪرايون وينديون جيڪي هر سال ملتوي ٿي رهيون آهن پر 2020 ع ۾ مجلس النواب ۽ صدارتي چونڊن سان لبيا جيڪا هن وقت رياست ڪوٺرائڻ جي لائق ناهي، اميد ته واپس پٽڙي تي چڙهي وڃڻ ۾ ڪامياب ٿي ويندي.

Bookmark the permalink.

One Response to لبيا ڪرنل قذافي کان ڪمانڊر حفتار تائين

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *